Eğitimde Nitelik Arayışı: Öğretmen yeterliliği Konulu Tezlerin Tematik Analizi

Authors : İlay Sultan Çöl, Hayriye Şahan, Çavuş Şahin, Mehmet Kaan Demir

Pages : 164-191

Doi:10.46762/mamulebd.1787786

View : 110 | Download : 146

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Öğretmen yeterlilikleri, eğitim sisteminin başarısını doğrudan etkileyen temel unsurlardan biridir. Nitelikli öğretmenler yalnızca bilgi aktaran değil, aynı zamanda rehberlik eden, değer kazandıran ve öğrencilerin çok yönlü gelişimini destekleyen bireyler olarak tanımlanmaktadır. Bu bağlamda öğretmenlerin sahip olması gereken mesleki bilgi, beceri ve tutumlar, eğitim politikalarının şekillenmesinde kritik rol oynamaktadır. Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de öğretmen yeterlilikleri konusunu ele alan lisansüstü tezlerin nitelik ve nicelik bakımından eğilimlerini belirlemektir. Araştırma, 2004–2024 yılları arasında YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde yayımlanan lisansüstü tezlerin doküman incelemesi yöntemiyle incelenmesiyle gerçekleştirilmiştir. Belirlenen ölçütler doğrultusunda erişime kapalı olan, Türkçe dışındaki dillerde yazılmış tezler kapsam dışında bırakılmış ve toplam 64 tez değerlendirmeye alınmıştır. Tezler; tür, yazar ve danışman cinsiyeti, üniversite ve enstitü bilgileri, yayın yılı, araştırma modeli, örneklem büyüklüğü, veri toplama araçları ve tematik konu dağılımı gibi ölçütlere göre analiz edilmiştir. Veriler, SPSS programı aracılığıyla betimsel istatistikler alınarak çözümlenmiş, ayrıca içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bulgulara göre, tezlerin çoğunluğu yüksek lisans düzeyinde olup Marmara Bölgesi’ndeki üniversitelerde yoğunlaşmıştır. Araştırmalarda en çok tarama modeli tercih edilmiş, veri toplama aracı olarak ölçekler öne çıkmıştır. Çalışmalarda genellikle küçük ölçekli örneklem grupları ve amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Tematik açıdan en fazla “öğretmen yeterliliği” ve “kolektif öğretmen yeterliliği” konularının ele alındığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, öğretmen yeterlilikleri üzerine yapılan tezlerin sayısında son yıllarda artış gözlenmiş; ancak çalışmaların çoğunlukla benzer yöntemlerle ve sınırlı örneklem gruplarıyla yürütüldüğü tespit edilmiştir. Gelecekteki araştırmalarda yöntem çeşitliliğinin artırılması, örneklem genişliğinin sağlanması ve farklı coğrafi bölgelerin araştırmalara dâhil edilmesi önerilmektedir.
Keywords : Öğretmen yeterlilikleri, öz yeterlik, lisansüstü eğitim, eğitim politikaları, doküman analizi

ORIGINAL ARTICLE URL