Erken Cumhuriyet Döneminde Tarım Politikalarını Desteklemeye Yönelik Bir Vergi Reformu: Aşar Vergisi’nin Kaldırılması

Authors : Rıdvan Engin

Pages : 21-34

Doi:10.26650/mcd2024-1535002

View : 65 | Download : 62

Publication Date : 2024-11-14

Article Type : Research Paper

Abstract :Tarıma dayalı bir ekonomik yapıya sahip olan Osmanlı Devleti’nin vergi sistemi içerisinde kuşkusuz en önemli gelir kaynağını zirai ürünlerden aynî olarak alınan Aşar Vergisi oluşturmuştur. Aşar Vergisi, devletin kuruluşundan itibaren uzun yıllar başarılı bir şekilde uygulanmış olmasına karşın özellikle 17. yüzyıldan sonra Osmanlı toprak düzeninde meydana gelen bozulmalara bağlı olarak verginin tahsil usullerinde adaletsizlikler ortaya çıkması nedeniyle önemli bir sorun haline gelmiştir. Nitekim Aşar Vergisi Cumhuriyetin ilk yıllarına kadar mevcudiyetini sürdürmüştür. Aşar Vergisi’nin kaldırılması, erken Cumhuriyet döneminde yeni rejimi en çok uğraştıran ve uzun süre tartışmalara yol açan mali sorunların başında gelmiştir. Bu bağlamda gerek tarımsal üretimi desteklemek, gerekse kırsal kesim üzerindeki vergi yükünü azaltmak amacıyla 1925 yılında yürürlükten kaldırılmıştır. Bu çalışmada Cumhuriyet dönemi maliye tarihi açısından önemli bir vergi reformu olarak kabul edilen Aşar Vergisi’nin kaldırılmasına zemin hazırlayan süreçte yaşanan gelişmelerin yanı sıra verginin kaldırılmasının iktisadi, mali, sosyal ve siyasi sonuçları ile tarım kesimi üzerindeki etkileri tartışılmaktadır. Aşarın kaldırılması sonucu ortaya çıkan gelir kaybının karşılanması amacıyla yapılan yasal düzenlemelerin vergi yapısını olumsuz etkilediği, vergi yükünün kırsaldan kente kaymasınanedenolduğuvedolaylıvergilerinağırlıkkazanmasınasebebiyetvermesi nedeniyle vergi sisteminde adaleti bozduğu belirlenmiştir.
Keywords : Aşar Vergisi, tarım, tarım politikası, vergi reformu, vergi yükü

ORIGINAL ARTICLE URL