Muhtâr Es-Sakafî’nin Hayatı Bağlamında İlk Keysâni Fikirlerin Ortaya Çıkışı

Muhtâr es-Saka î hayatını, belirlediği siyasi hede leri doğrultusunda mücadelelerle geçirmiş birisidir. Bu hede lerine ulaşabilmek için Medain’de Osmancı, Kûfe’de Türabî, Mekke’de Zübeyrî olmuştur. Son olarak ise Muhammed b. el-Hane iyye’nin imâmetini ilan ederek Kûfe’de isyan hareketini başlatmıştır. Bu isyan neticesinde yaklaşık iki yıl süreyle Emevî Devleti içerisinde Kûfe merkezli bir yönetim tesis etmiştir. İslam Mezhepleri Tarihi açısından Muhtâr es-Saka î’nin önemi, İbnü’l-Hane iyye’nin imâmeti, mehdîliği ve vasîliği gibi ilerleyen süreçte Keysâniyye fırkasının temel akidelerini oluşturan kavramların ilk olarak onun tarafından dillendirilmiş olmasıdır. Bununla birlikte kavramların genel Şiî akidesindeki anlamlarıyla kullanılıp kullanılmadığı hususunda farklı görüşler ileri sürülmüştür. Bu makalede ilk Keysâni fikirlerin ortaya çıkış sebepleri ve kavramlar üzerindeki tartışmalar Muhtâr es-Sakafî’nin hayatı çerçevesinde incelenecektir