Sosyotropik Otonomik Kişilik Özelliklerine Göre Lise Öğrencilerinin Öğrenilmiş Güçlülük Düzeylerinin İncelenmesi

Authors : Mustafa HİTHİT, Turan ŞİMŞEK

Pages : 39-55

View : 39 | Download : 6

Publication Date : 2021-07-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Sosyotropi ve otonomi, bireyin psikolojik işlevleri üzerinde baskın özellikler olarak tanımlanan kişilik özellikleridir. Sosyotropik kişilik, bireyin diğerleri ile pozitif etkileşim gösterebilme özelliğiyken; Otonomik kişilik ise bireyin bağımsızlığını, kişisel haklarını koruyabilme ve artırabilme özelliği olarak tanımlanmaktadır. Öğrenilmiş güçlülük kavramı ise bireyin, bugüne dek öğrenmiş olduğu, hedefe yönelik davranışlarını engelleyen düşünce, duygu, acı gibi etkenleri denetim altına almasını mümkün kılan beceriler olarak tanımlanmaktadır. Öğrenilmiş güçlülüğün, öğrenilmiş çaresizliğin karşıt-tezi olduğu da söylenebilir. Bu araştırmada; farklı kişilik özelliklerine sahip lise öğrencilerinin öğrenilmiş güçlülük düzeyleri arasındaki ilişki ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırmaya 2018-2019 eğitim yılında Kayseri ilinde bir Anadolu lisesinde öğrenim görmekte olan 253 lise öğrencisi katılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında Sosyotropi-Otonomi Ölçeği ile Rosenbaum Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca, çalışmada öğrencilerin demografik durumlarını belirlemek üzere bir kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; örneklemde yer alan öğrencilerin çoğunun otonom kişilik özelliği sergiledikleri, kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre daha sosyotropik kişilik özelliğine sahip oldukları görülmüştür. Sınıflar bazında; 9. ve 10. sınıfların daha sosyotropik yapıda olduğu;12.sınıfların ise en yüksek düzeyde otonomik yapıda olduğu tespit edilmiştir. Örneklemde yer alan öğrencilerin genel olarak öğrenilmiş güçlülük düzeylerinin yüksek olduğu, ‘cinsiyete’ göre ise kızların öğrenilmiş güçlülüklerinin erkeklerden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yapılan korelasyon analizi sonucunda; cinsiyet farklılaştıkça otonomik özelliklerde farklılaşmaktadır. Sınıf düzeylerinin otonomik kişilik özellikleri ile pozitif yönde; öğrenilmiş güçlülük düzeyleri ile negatif yönde bir anlamlılığı söz konusudur. Yani sınıf düzeyleri arttıkça otonomik kişilik özellikleri artmakta, öğrenilmiş güçlülük düzeyleri ise azalmaktadır. Sosyotropik kişilik özellikleri ile öğrenilmiş güçlülük düzeyleri arasında pozitif bir ilişki görülmektedir. Öğrencilerin sosyotropik eğilimleri arttıkça öğrenilmiş güçlülükleri de artmaktadır.
Keywords : Sosyotropi, Otonomi, Öğrenilmiş güçlülük

ORIGINAL ARTICLE URL