Türk Dünyasında Ortak Kavramsal Çerçevenin Oluşturulmasına Yönelik Bir Değerlendirme

Authors : Hamza Akengin, Baktygul Sarybaeva

Pages : 294-313

Doi:10.16985/mtad.1361924

View : 152 | Download : 98

Publication Date : 2024-06-15

Article Type : Review Paper

Abstract :Büyük Okyanustan Balkanlara kadar uzanan, Kuzey Denizinden Hindistan sınırlarına kadar olan alanda Türkler yer yer çok geniş alana yayılan devletleri oluşturan gruplar halinde yaşarken, yer yer de özerk yönetim ile farklı devletlerin idaresi altında yaşadığı bilinmektedir. Günümüzde Türk Dünyası olarak bilinen alan tarih boyunca Türklerle özdeşleşmiş, ancak tarihi süreç içerisinde meydana gelen çok çeşitli olaylara bağlı olarak siyasî bakımdan birçok değişime uğramıştır. Türkler, coğrafi olarak tarihten bugüne çok geniş alana yayılmış, farklı topluluklarla yan yana yaşayarak kültür, din, dil bakımından etkileşimde bulunmuştur. Bu etkileşimin sonucunda tüm Türk halklarının ortak kültürü, dili ve inancı olumlu veya olumsuz etkilenmiştir. Özellikle 19. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren Türkistan ve Sibirya’da Rus işgali ve yerleşmelerin kurularak Rus nüfusun iskanı ile sömürgeci, müdahaleleri ile Türkler arasındaki birliği, ortak kültürü, dili ve inancı bozmaya yönelik birtakım uygulamalarla karşı karşıya kalmıştır. Bu uygulamalardan biri Türklerin yaşadıkları bölgelerin isimlendirilmesi ile ilgilidir. Dolayısı ile bu araştırmanın amacı, Türk Dünyası için ortak kavramsal çerçevenin önemine vurgu yapmak ve literatürdeki belirsizliği gidermek, Türk Dünyasını tanımlamak üzere kullanılan kavramlar konusunda ortak bir çerçeve oluşturmak ve Türk Dünyasında birlik-bütünlüğü sağlama konusunda tarihi dönemde kimlerin fikir babalığı yaptığına vurgu yapmaktır. Bu araştırmada literatür analizine dayalı, nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın literatürünü 19. Yüzyılın başından beri yayınlanmış ve özellikle bugün “Orta Asya Türk Cumhuriyetleri” olarak tanımlanan Türk Cumhuriyetlerinde kullanılan tarih, coğrafya ve diğer alanlarda yazılmış eserler oluşturmaktadır. Konu ile ilgili araştırmacıların çalışmaları derlenerek, karşılaştırmalar yapılmıştır. Ortak kavramsal çerçeve için Türk Cumhuriyetleri coğrafyası, tarihi coğrafyası analiz edilmiştir. Çalışmada, bazı ortak kavramların daha önce Türk Cumhuriyetlerinde kullanıldığı ve sonrasında kullanımdan çıktığı tespit edilmiştir. Bu kavramların tekrar kullanılır hale getirilmesi ve kullanımlarının teşvik edilmesi önem arz etmektedir. Araştırma sonunda: Coğrafi kavram olarak Orta Asya Türkleri kavramı yerine Türkistan kavramının kullanılması önerilmektedir.
Keywords : Turan, Türkistan, Türk Dünyası, Türk Cumhuriyetleri

ORIGINAL ARTICLE URL