Yeniçeri Orta Sandıkları: 44. Ağa Bölüğü’nün 1796-1826 Dönemindeki Gelir ve Giderleri

Authors : Mehmet Mert Sunar

Pages : 387-410

Doi:10.16985/mtad.1598513

View : 78 | Download : 79

Publication Date : 2025-06-16

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada Osmanlı Arşivi’nin farklı tasniflerinde karşımıza nadiren çıkan Yeniçeri ortalarına ait gelir-gider defterlerinden 44. Ağa Bölüğü’ne ait gelir ve gider defterleri kullanılarak, Yeniçeri orta sandıklarının 19. yüzyıl başlarındaki işleyişi, sandıklardan verilen kredilerin niteliği ve niceliği, kredi alanlar ve sandıklardan yapılan harcamalar hakkında bazı genel tespitler yapılmaktadır. Yeniçeri Ocağı’nı oluşturan ortaların para vakfı olarak işlettikleri sermayeler mütevazı rakamlar olsa da, 196 orta sandığının toplam sermayesi göz önüne alındığında bunun yüksek bir meblağı oluşturduğu ve İstanbul’un finansal ve ekonomik hayatında önemli rol oynadığı iddia edilebilir. Yeniçeri orta sandıklarının verdikleri kredilerin orta ve küçük büyüklükte meblağlardan oluştuğu ve buralardan borç alanların orta ve küçük ölçekli tüccar-esnaf ile orta ve dar gelirli İstanbullulardan oluştuğu görülmektedir. Çalışmada Yeniçeri orta sandıklarının hem borç verme süreçlerinde hem de murabaha oranlarında diğer para vakıfları ile aynı prensiplerle işlediği de varılan diğer bir sonuçtur. Ele alınan dönemde 44. Ağa Bölüğü’nün gelir ve giderlerinin çoğunlukla birbirine çok yakın seyrettiği, ancak savaş dönemlerinde giderlerde önemli artış yaşandığı ve merkezî yönetimin desteğine ihtiyaç duyulduğu da tespit edilmiştir.
Keywords : yeniçeriler, yeniçeri orta sandıkları, para vakıfları, kredi ilişkileri, 44. Ağa Bölüğü

ORIGINAL ARTICLE URL