Ekber Şah ve Cihangir Şah Dönemlerinde Bâbürlü İmparatorluğu’nda Safran Üretimi

Authors : Cihan Oruç

Pages : 926-938

Doi:10.16985/mtad.1662427

View : 100 | Download : 156

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Safranın Hindistan’a ilk olarak Antik Persler tarafından getirildiği öne sürülmektedir. Ancak kesin tarihi bilinmemektedir. Tarihi kayıtlar, Hint soylularının safranı parfüm, oda spreyi, kıyafet boyası ve dekor olarak kullandığını işaret etmektedir. Safran, Hinduizm’den türeyen bütün dinlerde bazı ritüellerin gerçekleşmesinde önemli bir yere sahip olmuştur. En başından itibaren Keşmir’de yaygın olarak üretilen safran Bâbürlüler devrinde de buradaki önemini korumuştur. Bu çalışmada Bâbürlü hükümdarları Ekber Şah ve Cihangir Şah devirlerinde safran üretimini tüm yönleriyle ortaya koymak amaçlanmıştır. Safran çiçeğinin ekiminden hasatına kadar hangi işlemlerden geçtiği, nasıl ve hangi koşullarda toplatıldığı, ne kadar arazinin ekildiği, hangi miktarda ürün elde edildiği ve kaç paraya satıldığı göz önüne serilmeye çalışılmıştır. Ayrıca bu baharatın Bâbürlü kültüründeki yeri açığa çıkarılmaya gayret edilmiştir. Çalışmada işaret edilen bu hususlar, öncelikle ana kaynakların verdiği bilgiler doğrultusunda ele alınmıştır. Araştırmamızda ikinci el kaynaklar da kullanılmıştır. Ekber Şah ve Cihangir Şah devirlerinde Safran üretim miktarlarının birbirine yakın olduğu görülmüştür. Ulaşılan rakamlardan Cihangir devrinde üretimin az da olsa arttığı anlaşılmıştır. Bu artışın, Ekber Şah döneminde yumuşatılan çalışma koşullarının Cihangir devrinde tekrar uygulamaya konmasıyla gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte safran fiyatlarında her iki dönemde benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca safranın Bâbürlü topraklarındaki Hinduların dini ve kültürel hayatında Müslümanlara göre daha fazla etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Bâbürlü İmparatorluğu, Ekber Şah, Cihangir Şah, Safran, Keşmir, Bampur.

ORIGINAL ARTICLE URL