Karadeniz’in İki Yakasında Kültürel Bir Kimlik İnşası: Rumlar/Urumlar

Authors : Rasim Bayraktar
Pages : 583-605
Doi:10.16985/mtad.1716542
View : 345 | Download : 497
Publication Date : 2025-12-15
Article Type : Research Paper
Abstract :Bugün Karadeniz’in doğu ve kuzey sınırlarında yaşayan ve günlük hayatta Türkçe konuşan Rumlar/Urumlar her iki bölgenin en eski halklarındandır. M.Ö. VII.-VIII. yüzyıllardan itibaren Karadeniz’in doğu ve kıyı şeritlerine koloni şeklinde gelen Miletoslu Rumlar, İonlar sahil şehirlerine (Rize, Trabzon, Giresun, Ordu ve çevresi // Kırım, Kerç, Suzdak ve çevresi) yerleşmişlerdir. Yerleştikleri şehirlerde balıkçılık ve zanaatkarlıkla uğraşıp bölgenin gelişiminde etkili olmuşlardır. Çalışkan ve maharetli olmalarından dolayı birlikte yaşadıkları toplumlarla (Türkler, Gürcüler, Ruslar v.s.) iyi ilişkiler kurmuşlardır. Sırasıyla Kıpçaklar, Selçuklu, Osmanlı, Rus Çarlığı, SSCB ve Türkiye Cumhuriyeti’nin himayelerinde varlık göstermişlerdir. Bu devletlerin askeri ve saray sistemlerinde seyfiye ve mülkiye hizmetlerinde bulunmuşlardır. İç-içe yaşadıkları halklarla etkileşim sürecine girerek kendilerine özgü kültürel kimlik geliştirmişlerdir. Ancak XVIII. yüzyılın son çeyreğinden itibaren Rus ve Osmanlı İmparatorluğu ilişkilerinde yaşanan gerginlikten dolayı her iki kıyı şeridinde bulunan Hristiyanlar ile Müslümanlar zorunlu göçlere tabi tutulmuşlardır. Böylece Urumlar Doğu Anadolu, Kuzey Kafkasya, Kırım ve çevresine iskân ve istihdam edilmişlerdir. Bu dağınıklık onların etnik kimlikleriyle ilgili farklı isimlendirmelere (Rum, Urum, Grek, Greko-Tatar vs.) sebep olmuştur. Çalışmamızda söz konusu coğrafyalarda yaşayan ve kendilerini Urum diye isimlendiren halkın tarih tecrübesi irdelenecektir. Etkileşim içinde bulundukları halklarla siyasi, askeri, ticari ve kültürel ilişkileri incelenecektir. Kendilerine has geliştirdikleri etno-kültürel ve sosyo-kültürel kimlikleri tartışılacaktır. Kültürel kimlikleriyle ilgili analiz ve tespitler yapılamaya çalışılacaktır. Urumların günümüze ve geleceğe dönük görev ve sorumlulukları üzerinde fikir teatisi yapılmaya gayret sarf edilecektir.
Keywords : Din Sosyolojisi, Doğu Roma, Deşti Kıpçak, Urum, Kültürel Kimlik

ORIGINAL ARTICLE URL