Orta Doğu Ve Kuzey Afrika Bölgesi’nde Bulunan Ve Türkiye’nin Dış Ticaret Yaptığı Ülkeler Üzerine Bir Araştırma

Orta Doğu ve Kuzey Afrika (Middle East and North Africa, MENA) Bölgesi; sosyoekonomik ve siyasal açıdan karmaşık bir yapıya sahiptir. Doğal gaz ve petrol kaynakları açısından önemli rezerve sahiptir ve bazı çalışmalar, bu nedenle, bölgeyi dünya enerji merkezi olarak nitelendirmektedir. Buna rağmen, bölgenin insani gelişmişlik düzeyinin ve makroekonomik göstergelerinin düşük olduğu, bölgede yolsuzluk ve yoksulluk gibi sorunlarla karşılaşıldığı söylenebilir. Türkiye İstatistik Kurumu dış ticaret istatistiklerine göre; 2023 yılında Türkiye’nin 1 milyar dolar ve üzerinde dış ticaret yaptığı MENA Bölgesi’nde yer alan, nüfusu 10 milyon kişinin üzerinde olan Irak, İran, Suudi Arabistan, Fas, Cezayir, Mısır bu çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Bu bölgede yer alan ülkeler; yenilenebilir enerji, imalat, turizm ve hizmet sektörlerinde gelişme potansiyeline sahiptir. Bu çalışmada; Türkiye’nin dış ticaret yaptığı MENA Bölgesi ülkelerinin krizler karşısında nasıl tepki verdiği araştırılmaktadır. Bu kapsamda; Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası veri tabanlarından yararlanılarak, gayri safi yurtiçi hasıla, kişi başına gelir, doğrudan yabancı yatırımlar, net göç, büyüme, işsizlik ve enflasyon oranları derlenmiştir. Söz konusu veriler kullanılarak tanımlayıcı istatistikler oluşturulmuş ve kriz dönemleri buradan hareketle tespit edilmiştir. Yapılan uygulama ile Irak ve İran’ın mücadeleci, Cezayir’in başa çıkan (üstesinden gelen), Mısır’ın kırılgan, Fas ve Suudi Arabistan’ın dirençli karakteristiğe sahip olduğu belirlenmiştir.