Ekonomik Büyüme ve Beşeri Sermaye İlişkisi: ARDL, NARDL ve Nedensellik Analizi

Authors : Merve Çelik, Halil Altıntaş

Pages : 348-374

Doi:10.14780/muiibd.1685421

View : 215 | Download : 383

Publication Date : 2025-12-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Ülkeler için ekonomik büyümeyi gerçekleştirmek en önemli amaçlardan biridir. Beşeri sermaye birikimi, içsel büyüme modelleriyle birlikte ekonomik büyüme üzerinde pozitif etkilerinden dolayı daha fazla önem kazanmıştır. DYY, gidecekleri ülkelerin seçiminde o ülkenin beşeri sermaye gücü etkili olurken ayrıca DYY, ev sahibi ülkenin beşeri sermaye gücünün artmasında da etkili olabilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye’nin ekonomik büyüme ve beşeri sermaye ilişkisi ARDL ve NARDL sınır testi ile analiz edilecektir. Çalışmada, 1983-2022 yıllarına ait yıllık ekonomik büyüme, DYY, beşeri ve fiziki sermaye verileri kullanılmıştır. Ekonomik büyüme verisi için kişi başına düşen GSYİH, beşeri sermaye verisi için ön lisans ve lisans mezun sayısı ve fiziki sermaye için sabit sermaye birikimi verileri kullanılmıştır. Beşeri sermayede ortaya çıkan artışların ekonomik büyüme üzerinde pozitif katkıları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. NARDL analizine göre beşeri sermaye birikiminde yaşanan düşüşler ekonomik büyümeyi etkilememektedir. Yapılan her iki sınır testinde Türkiye için fiziki sermaye yatırımlarının büyüme üzerinde daha fazla katkısı olduğu sonucu elde edilmiştir. Toda-Yamamoto nedensellik testine göre ekonomik büyüme ve beşeri sermaye, beşeri sermaye ve DYY arasındaki nedensellik ilişkisi çift yönlü bulunmuştur.
Keywords : Ekonomik büyüme, beşeri sermaye, doğrudan yabancı yatırımlar, ARDL, NARDL

ORIGINAL ARTICLE URL