Osmanlı Diyarbekiri’nde Köle ve Cariyeler (18. ve 19. yy.)

Authors : Ümit GÜLER

Pages : 29-56

Doi:10.15370/maruifd.953681

View : 37 | Download : 14

Publication Date : 2021-06-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı coğrafyasının muhtelif yerlerindeki kölelik ve cariyelik uygulamalarını konu edinen birçok araştırma gerçekleştirilmesine rağmen Osmanlı’nın önemli bir eyalet merkezi olan Diyarbekir’deki köle ve cariyelerin şimdiye kadar herhangi bir araştırmaya konu edilmemesi mühim bir noksanlıktır. Bu ihtiyaçtan hareketle meydana gelen bu çalışmada, Osmanlı Diyarbekiri’ndeki köle ve cariyelere dair oldukça kıymetli veri ve bulgulara ulaşılmıştır. 18. ve 19. yüzyıl Diyarbekir insert ignore into journalissuearticles values(Amid); şer‘iyye sicillerinde tespit edilen köle ve cariyelerin sayısı 159’dur. İlgili dönem Diyarbekir’inde köle ve cariyelerin pek fazla bulunmadığı ortaya çıkmıştır. Buna paralel olarak köle ve cariye sahibi kişilerin genelde ağa, bey, efendi gibi unvanları haiz ve genel itibariyle zengin ve mevki sahibi oldukları gözlenmiştir. Araştırma, ilgili dönemde cariyelerin kölelere nazaran çok daha fazla talep gördüğünü ve insanların kölelerden ziyade cariye edindiklerini ortaya koymuştur. Nitekim bu dönemde cariye sayısı kölelerin yaklaşık olarak iki katıdır. Bununla birlikte cariyeler kölelere nazaran çok daha az azat edilmişlerdir. Tespit edilen tüm köle ve cariyelerin yaklaşık üçte birinin azatlı olduğu ve bunların hür bireyler olarak toplumun ekonomik ve sosyal hayatına başarıyla entegre oldukları tespit edilmiştir. İmparatorluğun geneline nazaran Diyarbekir’deki köle ve cariyelerin durumlarının genel itibariyle daha iyi olduğu, belgelere yansıyan umumi bir mağduriyetlerinin bulunmadığı ortaya çıkmıştır.
Keywords : Sosyal Tarih, Kölelik, Cariyelik, Osmanlı, Diyarbekir, Sosyal Tarih, Kölelik, Cariyelik, Osmanlı, Diyarbekir

ORIGINAL ARTICLE URL