Yâkût el-Musta‘sımî’nin Eserlerinden Ed‘ıyetü’l-Eyyâmi’s-Seb‘a’nın Chester Beatty ve Süleymaniye Kütüphanesi Nüshaları

Authors : Asiye Altan

Pages : 253-287

Doi:10.15370/maruifd.1659301

View : 44 | Download : 64

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Hat sanatı tarihinin en önemli hattatlarından olan Yâkût el-Musta‘sımî’nin pek çok eseri günümüze kadar ulaşmıştır. Bu eserler arasında mushaflar, ayet ve hadis muhtevalı kıt‘alar, hikmetli sözler içeren risaleler, şiir ve dua mecmuaları ile küçük dîvânlar vardır. Ed‘ıyetü’l-eyyâmi’s-seb‘a olarak isimlendirilen eser türü de haftanın yedi gününde okunması tavsiye edilen dua ve zikir içerikli tasavvufi metinlerden oluşmaktadır. Makale, Yâkût el-Musta‘sımî’ye atfedilen Chester Beaatty Kütüphanesi Ar. 4237 ve Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya/2765 envanter numaralı Ed‘ıyetü’l-eyyâmi’s-seb‘a isimli eserler özelinde bu tür hakkında bilgi içermektedir. Mezkûr eserlerin hat sanatı açısından tanıtılması, üsluplarının belirlenmesi ve Yâkût el-Musta’sımî’ye aidiyet probleminin ele alınması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Araştırmanın problemi ise yine bu iki eserin üslup özellikleri ve Yâkût üslubuyla uyumlu olup olmadıklarıdır. Eserlerin görsellerinin temini aşamasından sonra öncelikle el yazmalarının fiziksel özelliklerine kısaca değinilmiştir. Cilt özellikleri ve tezyinî unsurlar araştırma kapsamı dışında olduğu için detaylandırılmamıştır. Ardından eserlerin kitâbetinde tercih edilen reyhânî, nesih ve sülüs hat üslupları belirlenmiştir. Öncelikle yazı üslubunun Yâkût usulüne uygun olup olmadığına bakılmıştır Daha sonra Yâkût’a atfedilen pek çok eser takliden yazıldığından araştırmaya konu olan eserler ile Yâkût el-Musta‘sımî’ye ait olduğu düşünülen bazı el yazmalarının ketebe kaydı ve üslup özellikleri mukayese edilmiştir. Ayrıca Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya/2765 envanter numaralı eser, bir notla Mübârekşah b. Kutb’a da atfedildiği için iki yönlü incelenmiştir. Araştırma neticesinde her iki eserin kitâbetinin de Yâkût mektebini işaret ettiği görülmüştür. Satır nizamı, sayfa kompozisyonu ve harf bünyeleri genel olarak Yâkût üslubuyla uyumludur. Fakat Yâkût’a atfedilen ve orijinalliğine sıcak bakılan eserlerin kitâbetiyle üslup birliği yoktur. Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya/2765 envanter numaralı eserin de Mübârekşah b. Kutb’a atfı ile ilgili üslup özellikleri üzerinden bazı çelişkiler tespit edilmiştir. Literatürde, Yâkût el-Musta‘sımî’nin eserleri özelinde konuyla ilgili çalışmaya rastlanmayışı makalenin orijinalliği açısından önem arz etmektedir.
Keywords : Türk-İslam Sanatları Tarihi, Yâkût el-Musta‘sımî, Yedi Gün Duaları, Hüsn-i Hat, Üslûp.

ORIGINAL ARTICLE URL