HMK MADDE 17’DE ARANAN TACİR OLMA ŞARTININ MİLLETLERARASI YETKİ ANLAŞMALARI BAKIMINDAN UYGULANMASI

Authors : Murat Emre Keküllüoğlu

Pages : 513-538

Doi:10.54704/akdhfd.1764906

View : 149 | Download : 311

Publication Date : 2026-01-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk hukukunda milletlerarası yetki anlaşmasına dair tek düzenleme Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un (MÖHUK) 47. maddesinde bulunmaktadır. Söz konusu madde milletlerarası yetki anlaşması ile yabancı devlet mahkemelerinin yetkilendirilmesini düzenlerken Türk mahkemelerinin yetkilendirilmesine ilişkin bir düzenleme içermemektedir. Bu sebeple Türk mahkemelerini yetkilendiren milletlerarası yetki anlaşmaları kanuni dayanağını, MÖHUK m.40’ın atfı ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 17 ve 18. maddelerinde bulmaktadır. Böylelikle yerel yetki anlaşmaları ve Türk mahkemelerini yetkilendiren milletlerarası yetki anlaşmaları aynı kanun hükümlerine tabi olmaktadır. Bu sonuç aynı zamanda bir milletlerarası yetki anlaşması ile yabancı devlet mahkemelerini yetkilendiren taraflarda tacir yahut kamu tüzel kişisi olma şartı aranmazken; Türk mahkemelerini yetkilendiren taraflarda tacir yahut kamu tüzel kişisi olma şartının aranacağı anlamına gelmektedir. Bu durum birçok problemi beraberinde getirmekte ve adil olmayan birtakım sonuçlara yol açmaktadır. Çalışmamızda yerel yetki anlaşmalarının tarafları bakımından aranan tacir olma şartının milletlerarası yetki anlaşmaları bakımından uygulanması ile oluşan problemler ortaya çıkış sebepleri ile gözler önüne serilmeye çalışılacak ve ardından da bu problemlere yönelik çözüm önerileri sunulmaya gayret edilecektir.
Keywords : Tacir Olma Şartı, Milletlerarası Yetki Anlaşması, Yetki Sözleşmesi, Tacir Sıfatına Uygulanacak Hukuk, Tacir

ORIGINAL ARTICLE URL