YABANCI ŞİRKETLERİN TÜRKİYE’DE ŞUBE AÇMASINA İLİŞKİN BAZI DEĞERLENDİRMELER

Authors : Güven Yarar, Kaan Karaaslan

Pages : 367-394

Doi:10.54704/akdhfd.1818338

View : 68 | Download : 207

Publication Date : 2026-01-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Günümüzde şirketler, faaliyetlerini artık yalnızca kendi ülkeleriyle sınırlı tutmamakta; ekonomik büyüme ve küresel rekabet avantajı sağlamak amacıyla farklı pazarlarda faaliyette bulunmak için şube açma yolunu tercih etmektedir. Şube açma, işletmelerin uluslararası arenada varlık göstermeleri ve yerel pazarlara daha yakın olmaları açısından stratejik önem taşımaktadır. Bu durum, özellikle yabancı şirketlerin Türkiye’de şube açması söz konusu olduğunda hem milletlerarası özel hukuk kuralları hem Türkiye’nin uygulamakta olduğu yabancı yatırım politikaları açısından önemli bir mesele teşkil etmektedir. Yabancı şirketlerin Türkiye’de faaliyet gösterebilmesi, sadece ekonomik anlamda değil, aynı zamanda hukukî ve idarî açıdan da belirli kriterlerin yerine getirilmesini gerektirmektedir. Yabancı bir işletmenin Türkiye’de şube aracılığıyla faaliyet göstermesi, öncelikle belirli hukukî ve usulî şartların sağlanmasına bağlıdır. Bu şartların yerine getirilmesi, hem işletmenin yasal güvenceye sahip olmasına hem Türkiye’deki ekonomik düzenlemelerle uyumlu bir şekilde faaliyet göstermesine imkân tanır. Bu çerçevede, yabancı sermayenin Türkiye’de şube açma yoluyla faaliyet göstermesi açısından bir işletmenin “yabancı” sıfatını taşıyıp taşımadığının tespit edilmesi büyük önem arz etmektedir. İşletmenin yabancı sayılabilmesi, öncelikle şirket tâbiiyetinin doğru ve eksiksiz bir şekilde belirlenmesine bağlıdır. Şirket tâbiiyetinin tespitinde esas alınan sistemler, farklı hukuk düzenlerinde çeşitli yaklaşımlar sunmakta ve bu yaklaşımların doğru şekilde uygulanması, yabancı sermayenin Türkiye’de güvenli, yasal ve düzenli bir biçimde faaliyet göstermesi açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda çalışmada ilk olarak, şirket tâbiiyetinin belirlenmesinde kabul edilen temel sistemler detaylı bir şekilde incelenecektir. Ardından Türk hukukunda benimsenen yaklaşım açıklanacak ve uygulamadaki yeri ile etkileri değerlendirilecektir. Bununla birlikte, yabancı şirketlerin Türkiye’de şube açmasına ilişkin usul ve esaslar ayrıntılı biçimde ele alınacak; başvuru süreçleri, gerekli belgeler, kayıt ve bildirim yükümlülükleri ile Türkiye’de faaliyetin hukukî çerçevesi açıklanacaktır. Çalışmanın son bölümünde ise konuya ilişkin değerlendirmeler yapılacak ve yabancı sermayenin Türkiye’deki şube faaliyetlerinin hem ekonomik hem hukukî boyutlarıyla önemi vurgulanacaktır.
Keywords : Şirketlerin Tâbiiyeti, Lex Societatis, Yabancı Şirketlerin Şube Açması, İdare Merkezi Sistemi, Sicile Tescil

ORIGINAL ARTICLE URL