AİLE YARDIMLARI: FRANSIZ MODELİ VE TÜRK HUKUKUNDAKİ DURUMA İLİŞKİN BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Nazlı Elbir

Pages : 211-246

Doi:10.54704/akdhfd.1822733

View : 61 | Download : 172

Publication Date : 2026-01-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Sosyal güvenlik hukukunun kapsamında koruma sağlanan giren konular “sosyal risk” kavramı üzerinden belirlenmektedir. Bu sosyal risklerden biri olan aile riski, analık, hastalık ve genel olarak sağlık sosyal riskleriyle ilişkilendirilebilse de esasen başlı başına bir sosyal risk teşkil etmektedir. ILO’ya göre bir sosyal risk olarak ele alındığında aile, “çocukların geçimini sağlama yükümlülüğünden” doğan külfetler olarak açıklanabilir. Aile sosyal riskine karşı sağlanan korumlar ise çoğunlukla, diğer sosyal risklerden farklı olarak sosyal sigorta tekniğiyle değil, mesleki faaliyetten bağımsız olarak hak kazanılan sosyal yardımlar şeklinde düzenlenmektedir. Bu çalışmada, aile sosyal riskini, aile politikaları dahilinde yirminci yüzyılın başlarından beri güvenceye kavuşturmayı hedeflemiş ve günümüzde geldiğimiz noktada da bu hedefini çok geniş kapsamlı ve kurumsallaşmış bir “aile yardımları” kurumuyla gerçekleştirilmiş bulunan Fransız hukukundaki durum açıklanacaktır. Fransız sosyal güvenlik sisteminde beş alt başlık altında ele alınan sosyal risklerden biri olan aile, mesleki faaliyet, sağlanan sosyal katkı ve hatta geleneksel anlamdaki aile tanımının mevcudiyetinden bağımsız olarak bir çeşit sosyal yardım sayılabilecek yardımlarla güvence altına alınmıştır. Bu yardımların klasik sosyal yardımlardan farkı, tamamen kamu kaynaklarıyla değil ancak toplumun tamamının sağladığı sosyal katlılar da dahil edilen bir finansmanla gerçekleştirilmesidir. Ayrıca, aile kavramına ilişkin güncel gelişmelere uyumlu olarak, sadece çekirdek aile yapısını değil, tek ebeveynli aileler başta olmak üzere daha “olağan dışı” kabul edilebilecek aileleri de koruma altına almakla kalmayıp “iş-aile yaşamı dengesini” de gözeten güvencelere yer vermiştir. Akabinde, Fransa’daki sistemden çok farklı olarak, ailenin korunmasını anayasal ve medeni hukuk boyutuyla kabul etmekle birlikte başlı başına bir sosyal güvenlik meselesi olarak düzenlemeyen, mevzuatta çok dağınık ve kurumsallaşmamış biçimde kısmen sosyal yardımlar içinde yer verildiği kabul edilebilecek olan Türk hukukundaki durum, karşılaştırma yapılmasının imkân verdiği ölçüde Fransız hukukuyla karşılaştırılmalı olarak ele alınacaktır.
Keywords : Sosyal Güvenlik, Sosyal Yardım, Aile Yardımları, ILO 102 sayılı Sözleşme, Çocuk Bakımı

ORIGINAL ARTICLE URL