TÜRKİYE’DE YABANCI HAKEM KARARLARININ TANINMASINDAKİ YETKİ KURALININ MUKAYESELİ DEĞERLENDİRMESİ

Authors : Abdullah Harun Korkmaz

Pages : 539-576

Doi:10.54704/akdhfd.1823446

View : 147 | Download : 246

Publication Date : 2026-01-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, 5718 sayılı MÖHUK’un 60. maddesinde düzenlenen yabancı hakem kararlarının tanınmasındaki yetki kuralını incelemektedir. Mevcut düzenleme, tanımayı tenfiz hükümleriyle eş tutmakta ve yetki silsilesinin son halkası olarak aleyhine tanıma istenen tarafın Türkiye’de \\\"mal varlığının bulunmasını\\\" şart koşmaktadır. Bu makale, söz konusu kuralın, tanımanın (bir \\\"kalkan\\\" olarak) icraî nitelik taşımayan ve kesin hüküm etkisine dayanan koruma işlevini göz ardı ederek \\\"örtülü bir boşluk\\\" oluşturduğunu savunmaktadır. Kural, tanımanın \\\"kalkan\\\" işlevini, tenfizin \\\"kılıç\\\" işleviyle (yani icra kabiliyetiyle) hatalı bir şekilde birleştirmekte; böylece yetki meselesini hukukî menfaat testi gibi kullanmaktadır. Bu sorunun, Yargıtay\\\'ın müstakil tanıma taleplerinde hukukî menfaatin varlığı konusundaki çelişkili içtihatlarıyla (örn. 1985/2025 ve 2019 tarihli kararlar) daha da karmaşık hale geldiği tespit edilmiştir. Fransa, İngiltere, Singapur, Hong Kong, ABD ve BAE gibi önde gelen tahkim rejimlerinin mukayeseli incelemesi, bu ülkelerin hiçbirinde tanıma-tenfiz için mal varlığı şartı aranmadığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bu örtülü boşluğun giderilmesi için iki somut kanunî değişiklik önerilmektedir: (i) Herhangi bir yargılama içinde (dava içi) tanımaya açıkça izin veren bir hüküm eklenmesi veya (ii) müstakil tanıma başvuruları için yetkinin, talep edenin yerleşim yeri ya da merkezî bir mahkemeyi (örn. İstanbul/Ankara) kapsayacak şekilde genişletilmesi.
Keywords : Milletlerarası, Tahkim, Hakem, Karar, İlam, Tanıma, Tenfiz, Yetki, Mukayeseli Hukuk

ORIGINAL ARTICLE URL