GÜNCEL YARGITAY KARARLARI IŞIĞINDA YABANCI HUKUKUN UYGULANMASI

Authors : Çiçek Özgür

Pages : 287-314

Doi:10.54704/akdhfd.1823939

View : 160 | Download : 323

Publication Date : 2026-01-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Yabancı hukukun uygulanması, ülke hukuklarının ulusal niteliği, hâkimlerin aldıkları eğitim ve dil problemleri gibi hususlar gözetildiğinde, milletlerarası özel hukukun en zor kısmını teşkil etmektedir. Yabancı hukukun içeriğinin tespiti hususunda, uluslararası işbirliği sağlanması amacıyla çeşitli çalışmalar yapılmakta birlikte, henüz gerçek bir çözüm üretilemediği ifade edilebilir. Bu sebeple de hâkimlerin genellikle yabancı hukukun içeriğinin tespit edilememesi gerekçesiyle, kendi ulusal hukuklarını uygulama eğiliminde oldukları görülmektedir. Türk hukuku açısından da benzer bir yaklaşımın benimsendiği rahatlıkla ifade edilebilir. Nitekim ülkemizde yaşayan yabancı ülke vatandaşı sayısı ile yabancı hukukun uygulandığı uyuşmazlık sayısı kıyaslandığında, bu durum açıkça anlaşılmaktadır. Yargıtay kararları incelendiğinde yakın zamana kadar, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 2/1-2 kapsamında yabancı hukukun uygulanması ile ilgili verilen karar sayısının çok sınırlı sayıda olduğu görülmektedir. Ancak Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin “görüşünü değiştirmesi” neticesinde, karar arama motorlarından tespit edebildiğimiz kadarıyla özellikle 2023 yılı sonrasında onlarca karar verildiği görülmektedir. Bu görüş değişikliğine bağlı olarak “yabancı hukukun uygulanmasına” karar verilmesiyle birlikte; farklı ülke hukuklarının içeriğinin tespiti zorunluluğu, gerçek bir problem olarak gün yüzüne çıkmıştır. Bununla birlikte, kararlar incelendiğinde Yargıtay’ın yaklaşımının genel olarak milletlerarası özel hukuk adaleti açısından umut verici olduğu ifade edilebilir. Öncelikle yeterli bir araştırma yapılmaksızın Türk hukukunun uygulanmasının bozma sebebi olduğu hususunda tereddüt söz konusu değildir. Yabancı hukukun içeriğinin “yeterli derecede” tespit edilmesi gerektiği bilinci hâkimdir. Yabancı hukukun içeriğinin “denetime elverişli bir şekilde” belirlenmesi gerektiğinden bahsedildiği de görülmektedir. Kararlar incelendiğinde, aynı ülke hukukunun birden fazla kez uygulanması neticesinde artık önceki kararlardan yararlanılmak suretiyle de yabancı hukuk hakkında bilgi edinildiği ve yorum konusunda da ortak bir yaklaşım benimsenmesi yolunun tercih edildiği de ifade edilebilir. Çalışmamız kapsamında yabancı hukukun uygulanması ve içeriğinin tespitine ilişkin yaklaşım kısaca açıklandıktan sonra, ilgili Yargıtay kararlarında tespit ettiğimiz önemli hususların vurgulanması amaçlanmaktadır.
Keywords : Yabancı Hukuk, Yargıtay, Yeterli Araştırma, Yeterli Derece Tespit, Denetime Elverişlilik, İçtihat Birliği, Uzman Mahkemeler

ORIGINAL ARTICLE URL