YABANCI HAKEM KARARININ TÜRK MAHKEMESİNDE GÖRÜLMEKTE OLAN DAVA İÇİNDE TANINMASI

Authors : Candan Yasan Tepetaş

Pages : 343-366

Doi:10.54704/akdhfd.1824680

View : 182 | Download : 194

Publication Date : 2026-01-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Tanıma, yabancı hakem kararının kesin hüküm etkisinin, icrailik etkisinden bağımsız olarak, tanımanın talep edildiği ülkeye aktarılmasını sağlar. Lehine kesin hüküm olan taraf, yabancı hakem kararının kesin hüküm etkisini savunma aracı olarak kullanmak istediğinde tanıma yoluna başvurmaktadır. Tanınmasına karar verilen hakem kararı sonucunda kesin hükmün olumlu (kesin delil) veya olumsuz (kesin hüküm itirazı) etkisi kabul edilmiş olur. Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkındaki New York Sözleşmesi m. III uyarınca tanıma usulüne, tanımanın talep edildiği devlet hukuku uygulanır. Türk hukukunda yabancı hakem kararının tanınması usulü, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’da (MÖHUK) düzenlenmiştir. MÖHUK m. 63, yabancı hakem kararlarının tanınmasını, tenfizine ilişkin hükümlere tabi tutmuştur. Buna göre tenfiz usulü hakkındaki hükümler yabancı hakem kararlarının tanınması için de geçerlidir. Bağımsız bir tanıma davası açarak yabancı hakem kararının tanınmasının talep edilmesi daha istisnaidir. Yabancı hakem kararının tanınması talebi, daha ziyade savunma amaçlı olarak görülmekte olan bir dava içinde gündeme gelecektir. İsviçre Federal Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu (Federal Act on Private International Law - PILA) m. 29/3 hükmüne benzer bir düzenleme MÖHUK’ta mevcut değildir. Buna karşılık doktrin ve uygulamada Türk mahkemesinde görülen davanın içinde yabancı hakem kararının tanınmasının talep edilebileceği ve hakimin tanıma talebi hakkında karar vereceği kabul edilmektedir. Mevcut çalışmada, MÖHUK’ta açık yasal düzenleme bulunmamasına rağmen, görülmekte olan dava içinde yabancı hakem kararının tanınması talebinin ileri sürülmesi incelenmektedir. Bu incelemenin yapılabilmesi için yabancı hakem kararının tanınması kavramı ana hatlarıyla açıklanmakta, bir hakem kararının hangi kriterler uyarınca tanımaya konu olabileceği değerlendirilmekte, ardından tanıma usulü ele alınmaktadır. Bu noktada bağımsız tanıma davası ile görülmekte olan dava sırasında tanımanın talep edilmesi bakımından hukuki yarar şartı incelenmektedir. Mahkemenin, asıl dava içinde ileri sürülen tanıma talebini görev alanına girmesi koşuluyla ön sorun olarak inceleyip, tanıma talebi hakkında karar verebileceği açıklanmaktadır.
Keywords : Tanıma, Tanıma Davası, Yabancı Hakem Kararı, Kesin Hüküm, Hukuki Yarar, MÖHUK m.63

ORIGINAL ARTICLE URL