YABANCI UNSURLU MAL REJİMİ UYUŞMAZLIKLARI: SİSTEMLER ARASI FARKLILIKLAR, UYGULANACAK HUKUK VE UYGULAMADA KARŞILAŞILAN BAZI SORUNLAR

Authors : Güven Yarar

Pages : 1061-1086

Doi:10.54704/akdhfd.1804007

View : 160 | Download : 146

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Milletlerarası özel hukukta en karmaşık alanlardan biri olan yabancı unsurlu mal rejimlerine uygulanacak hukukun belirlenmesi, farklı hukuk sistemlerinin kavramsal farklılıkları nedeniyle uygulamada ciddi sorunlara yol açmaktadır. Bu durum, yabancılık unsuru içeren evliliklerin boşanmayla sonuçlanması hâlinde evlilik mallarının paylaştırılmasında problem teşkil etmektedir. Özellikle Kıta Avrupası hukukunda normatif ve yasal mal rejimi benimsenmişken, common law sisteminde “hakkaniyete uygun paylaşım (equitable distribution)” ilkesi çerçevesinde hâkimin takdir yetkisi bulunmaktadır. Bu yapısal farklılık, eşlerin farklı vatandaşlıklara veya yerleşim yerlerine sahip olduğu evliliklerde, malların tasfiyesinde uygulanacak hukukun tespitini güçleştirmekte ve öngörülebilirliği zayıflatmaktadır. Sistem farklılığının bir sonucu olarak, aynı somut olayda farklı hukuk düzenlerinin uygulanması hâlinde birbirinden zıt sonuçlar çıkabilmekte bu durum maddi hukuk adaletine de aykırı sonuçlar doğurmaktadır. Bu çalışmada öncelikle farklı hukuk sistemlerinin mal rejimi yaklaşımı ana hatları ile ele alınacak; civil law sistemindeki yasal mal rejimleri ile common law sistemindeki hakkaniyete uygun paylaşım ilkesi arasındaki temel farklara değinilecektir. Daha sonra, yabancı unsurlu mal rejimlerine uygulanacak hukukun tespiti meselesi civil law yaklaşımı ve Avrupa Birliğinin 2016/1103 sayılı Tüzüğü hükümleri, common law sisteminin objektif bağlama kuralları ve Türk hukukundaki düzenleme incelenecektir. Son olarak ise uygulamada sıklıkla karşılaşılan sorunlara (eşlerin mehir sözleşmesi akdetmesi, eşlerin özellikle Türk vatandaşlığını sonradan kazanması ve Türkiye’de akdedilen mal rejimi sözleşmelerinin kapsamı gibi) yer verilecek ve çözüm önerileri sunulacaktır.
Keywords : Yabancı Unsurlu Mal Rejimi, Uygulanacak Hukuk, Statülerin Değişebilirliği İlkesi, Hakkaniyete Uygun Paylaşım, Mehir Sözleşmesi

ORIGINAL ARTICLE URL