TARİH FELSEFESİNİN GENEL HATLARI VE COLLİNGWOOD’UN TARİH DÜŞÜNCESİ

Tarih felsefesi, tarih metafiziği ve analitik tarih felsefesi olarak iki şekilde ortaya çıkmaktadır. Tarihi ilerleme, döngü ve yasalılık çerçevesinde ele alan ve bir evrensel tarih modeli geliştiren tarih metafiziklerinde tarihin bir süreç geçirdiği ve bu sürecin sonunda bir gaye bulunduğu, tarihin de bu gaye yönünde gerçekleştiği düşüncesi hakimdir. Analitik tarih felsefesi, tarihe epistemolojik bir anlayışla eğilip bir tarih metodolojisi ortaya koymaktır. Tarihe yönelim epistemolojik kaygıyla gerçekleşmektedir. Geçmişin nasıl bilinebileceğine ve tarihçinin geçmişi bilmek için kullandığı yöntemlerin neler olması gerektiğine dair kapsamlı araştırmanın adı analitik tarih felsefesidir. Tarihçinin kullandığı ilke ve yöntemler üzerine eleştirel düşünce analitik tarih felsefesi olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışmada tarih felsefesinin bu iki alanı genel hatlarıyla ortaya koyulacak ve iki alanın yöneldiği soru ve sorunlar tespit edilerek Collingwood’un tarih düşüncesi bu iki alan açısından bir değerlendirmeye tabi tutulacaktır.