Kartal Tibet Sinemasında Kemal Sunal ve Şaban Tipolojisi: Umudumuz Şaban (1979), Şabaniye (1984) ve Katma Değer Şaban (1985) Filmlerine Yönelik Bir İnceleme

Authors : Mustafa Özer Özkantar

Pages : 157-180

Doi:10.55055/mekcad.1765169

View : 145 | Download : 266

Publication Date : 2025-10-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Sinema kendine dair türler yaratabilen ve türlere dair birçok klişe imaj oluşturabilen bir sanattır. Ancak bu imajlar kimi zaman mevcut düzenin devamlılığını sağlama gayesi güderken kimi zaman da eleştirel mekanizmalar yaratabilmektedir. Sinemada tipolojiler de bu bağlamda benzer bir işlevsellik sunmaktadır. Bazı tipolojiler salt eğlence ya da korku aracı olarak işlev gösterirken kimi tipolojiler ise eleştirel ve muhalif bağlamlar ile sinemada kendine yer edinmektedir. Bu çerçevede Türk Sinemasında da bu durum benzer şekilde işlev göstermektedir. Sinemamızda bu bağlamda en bilinen tipolojilerden biri Kemal Sunal’ın canlandırdığı Şaban karakteridir. Özellikle Kartal Tibet sinemasında kendine oldukça güçlü bir alan açan Şaban tiplemesi, çok yönlü ve eleştirel bir karakter olarak Türk Sinemasında apayrı bir yere sahiptir. Bu çerçevede bu çalışmanın amacı Kartal Tibet Sineması çerçevesinde Şaban tipolojisini Kemal Sunal bağlamında ortaya koymak ve bu karakterin çok yönlülüğünü ve farklı uzamlarını vurgulamaktır. Bu doğrultuda kasti örneklem yoluyla belirlenmiş olan Umudumuz Şaban (1979), Şabaniye (1984) ve Katma Değer Şaban (1985) filmleri betimsel analiz kapsamında ele alınmış ve belirli kategoriler çerçevesinde irdelenmiştir. Sonuç olarak, Kartal Tibet filmleri özelinde Şaban tipolojisi salt bir komedi ürünü olarak konumlandırılmamakta, Şaban hem bir halk kahramanı, hem bir direniş simgesi hem de toplumsal dönüşümün aynası olarak film ikliminde kendine yer edinmektedir.
Keywords : Sinema, Türk Sineması, Kartal Tibet, Şaban Tipolojisi, Kemal Sunal

ORIGINAL ARTICLE URL