Kentsel Yeşil Alanlardaki Peyzaj Uygulamalarında Kullanılan Bitkilerin Polinasyon Açısından İrdelenmesi: İstanbul Örneği

Authors : Aysel Ulus, Arzu Özdemir
Pages : 100-116
Doi:10.29048/makufebed.1770795
View : 197 | Download : 212
Publication Date : 2025-12-29
Article Type : Research Paper
Abstract :Çiçekli bitkiler ve tozlaştırıcı böcekler milyonlarca yıl boyunca birlikte evrimleşmiştir. Buna paralel olarak bitkilerin çoğu biyotik tozlaşmaya bağımlıdır. Habitat kaybı, egzotik türlerin yayılması, kentsel ısı adası etkisi ve çevresel kirlilik gibi etkenler, polinatör popülasyonlarında belirgin azalışlara yol açmakta ve bu durum ekosistem işlevleri, biyolojik çeşitlilik ve gıda güvenliği açısından önemli tehditler oluşturmaktadır. Kentsel alanlar doğal habitatların yerini alamasa da, uygun planlama ve bitki seçimi ile polinatörler için işlevsel yaşam alanlarına dönüşebilmektedir. Bu çalışma, İstanbul’daki kentsel yeşil alanlarda kullanılan süs bitkilerinin morfolojik ve ekolojik özelliklerini belirleyerek polinasyon potansiyellerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, arazi gözlemleri ve proje verilerine dayalı floristik analizlerin yanı sıra bitki taksonlarının ekolojik ve morfolojik özellikleri incelenmiş; tür çeşitliliği, zenginliği, düzenliliği, baskınlığı ve alansal benzerliği ekolojik indeksler (Shannon-Wiener, Margalef, Pielou, Berger-Parker, Jaccard) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında kent ormanları, parklar, meydanlar, sahil bandı-kıyı düzenlemeleri ve şev-refüj düzenlemelerini kapsayan on kentsel yeşil alan incelenmiş, arazi çalışmalarında 42 familyaya ait 111 takson tespit edilmiştir. Takson çeşitliliği açısından en yüksek temsil oranı Rosaceae ve Lamiaceae familyalarında gözlenmiş, taksonların %62,2’sinin hem polen hem de nektar kaynağı sağladığı saptanmıştır. Polinatörler açısından en zengin alanlar kent ormanları ve sahil bandı-kıyı düzenlemeleri iken, tüm alanlarda egzotik taksonların yoğun (%69,4) kullanımı, yerli polinatörlerin besin kaynaklarına erişimini kısıtlayarak tozlaşma ve ekosistem işlevlerini sınırlayabilmektedir.Anahtar Kelimeler: kamusal yeşil alan, polinatör dostu bitkiler, biyoçeşitlilik, kent bitkilendirmeleri, egzotik türler
Keywords : Kentsel yeşil alanlar, polinatör dostu bitkiler, biyoçeşitlilik

ORIGINAL ARTICLE URL