TÜRK EDEBİYATINDA TESPİT EDİLEN TUHFETÜ’L-UŞŞÂK MESNEVİLERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Ramazan Tugay Özdemir

Pages : 170-186

Doi:10.20875/makusobed.1635544

View : 79 | Download : 67

Publication Date : 2025-05-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Tuhfetü’l-Uşşâklar, klasik Türk edebiyatında tasavvufi aşkı konu alan önemli bir mesnevi koleksiyonudur. Şems-i Hayâlî, Gelibolulu Mustafa Âlî, Halîlî, Hamdullâh Hamdî, Nef’î, Neşâtî, Niyâzî-i Mısrî ve Üsküplü Atâ gibi şairler tarafından yazılan bu eserlerde aşk, yalnızca dünyevi bir duygu değil, insanı Hakk’a ulaştıran bir yolculuk olarak ele alınır. Süluk kavramı çerçevesinde aşk, bireyin nefsini aşmasını, manevi tekâmüle ulaşmasını sağlayan bir rehber olarak görülür. Şairler, ilahi aşkın dönüştürücü gücünü vurgularken peygamberler, sahabeler ve mutasavvıflardan örnekler vererek aşkın sabır, özveri ve irade gerektirdiğini anlatırlar. Özellikle Niyâzî-i Mısrî ve Neşâtî, aşkı insanın benliğinden sıyrılarak Allah’a yönelmesi olarak açıklar. İstiare, teşbih ve kinaye gibi sanatlarla aşkın tasavvufi boyutu derinleştirilir. Aruz vezni ve mesnevi nazım biçimi, anlatımın akıcılığını artırarak okuyucunun ilahi aşkı daha derinden hissetmesini sağlar. Bu çalışmada XV – XIX. yüzyıllar arasında kaleme alınmış Tuhfetü’l-Uşşâk türündeki dokuz eser hakkında bilgi verilmiştir.
Keywords : Türk edebiyatında Tufetü’l-Uşşâklar, Şems-i Hayâlî, Gelibolulu Mustafa Âlî, Hamdullah Hamdî, Nef’î, Neşâtî, Niyâzî-i Mısrî.

ORIGINAL ARTICLE URL