TÜRKİYE’DE ULUSAL DEMİRYOLCULUĞUN SOSYO-MEKANSAL İNŞASI: ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ’NDE DEMİRYOLU OKULLARI VE ATÖLYELERİ

Authors : Başak Özden

Pages : 70-94

Doi:10.20875/makusobed.1710857

View : 151 | Download : 350

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Türkiye’de Erken Cumhuriyet Dönemi’nde (1923–1950) benimsenen ulusal demiryolculuk idealinin hayata geçirilmesinde demiryolu okulları ve atölyelerinin rolünü incelemektedir. Ulusal demiryolculuk, bu dönemde demiryolları üzerinden yürütülen ulusallaşma, modernleşme ve kurumsallaşma süreçlerini içeren; sosyal ve mekânsal düzlemlerde eşzamanlı olarak şekillenen bir cumhuriyet ideali inşa etme sürecidir. Çalışma, 1925’te bir meslek dergisi olarak yayımlanmaya başlayan Demiryolları Mecmuası aracılığıyla bu süreci irdelemektedir. Dergi, ulusal demiryolculuk idealinin söylemsel düzeyde kurulduğu ve kurumsal temsillerinin üretildiği birincil kaynak olarak değerlendirilmektedir. Ulusal demiryolculuk kavramı çalışmada ilişkili iki düzlemde ele alınmaktadır: biri, ulusal kalkınma ideali doğrultusunda demiryollarına atfedilen rol; diğeri ise “demiryolcular” olarak anılan çalışan topluluğun ortak sosyo-mekansal pratikleri etrafında şekillenen mesleki kimlik ve aidiyet yapılarıdır. Demiryolu okulları ve atölyeleri yalnızca kalkınmayı destekleyen kurumlar değil, aynı zamanda bir meslek kimliği ile kolektif yaşam kültürünün inşa edildiği sosyo-mekânsal kurgular olarak değerlendirilmektedir. Bu çerçeve, çalışanlar arasında gelişen ortak deneyimi tarihsel olarak inceleyecek yeni araştırmalara anlamlı bir zemin sunmaktadır.
Keywords : ulusal demiryolculuk, mesleki kimlik, Demiryolları Mecmuası, sosyo-mekansal inşa, Erken Cumhuriyet Dönemi, demiryolu okulları, demiryolu atölyeleri

ORIGINAL ARTICLE URL