Ahlakta Niyetselci Yaklaşım: Petrus Abelardus Örneği

Authors : Alper Korkmaz

Pages : 51-68

Doi:10.55044/meusbd.1805547

View : 229 | Download : 74

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bir normatif etik türü olan niyet etiği, ahlaki iyi ve kötüyü, niyetin belirlediği kanaatini anlatır. Bir davranışı iyiye çeviren niyetin niteliği önemlidir burada. Örneğin Abelardus’ta davranışı iyiye çeviren niyet, Tanrı’nın iradesini uygulama isteğidir. Davranışı kötüye çeviren niyet ise, Tanrı’nın iradesine ters şeyler yapmayı, Tanrı’yı küçük görerek istemektir. Burada böyle bir isteğe sahip olmak tek başına günaha girmek için yeterlidir. Bir Ortaçağ Hıristiyan düşünürü olarak Abelardus’un aynı davranışa kimi zaman kötü, kimi zaman suç, kimi zaman da günah dediği görülmektedir. Çünkü dinsel açıdan kötü, suç ve günah ayrımı o kadar da belirgin değildir. Bu ayrımın seküler bakış açısında belirgin olduğu düşünülebilir. Öte yandan, Abelardus’un iyiliğe çağrısı, diğer hayattaki mutluluğa yönelik bir vurgu taşır. İyiliğe davette, iyi olmakla gelecek bu hayattaki mutluluğa vurgu yapılmasına da rastlanabilmektedir. Dünyadaki kötülüğün doğa ve insan bedeni dışındaki kaynağının, insanların kötü davranışları olduğu düşünülürse, ahlaka davette vurgunun, kötü davranışlardaki gerilemeyle beraber gelecek genel huzura yapılmasının, ahlaklılığa özendirmek bakımından daha etkili sonuç vereceği de öngörülebilir.
Keywords : Niyet Etiği, Ruhun Erdemleri, Ruhun Kusurları, İyi Niyet, Nihai İyi

ORIGINAL ARTICLE URL