Heidegger’in Felsefesi Bağlamında Yapay Zekâ

Authors : Nihat Durmaz

Pages : 175-187

Doi:10.51404/metazihin.1767253

View : 117 | Download : 128

Publication Date : 2026-01-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Martin Heidegger’in varlık, Dasein, gestell ve aletheia kavramlarını yapay zekâ (YZ) bağlamında ele alarak modern teknoloji çağının ontolojik ve etik sorunlarına ışık tutmayı amaçlamaktadır. Yapay zekânın insanın dünyayla kurduğu anlam ilişkisini nasıl dönüştürdüğü, Heidegger’in teknik eleştirisi çerçevesinde sorgulanmakta ve bu dönüşümün insanın kendisini anlama biçimine etkileri tartışılmaktadır. Böylece çalışma, yapay zekânın yalnızca bir araç değil, varlığın açığa çıkma tarzlarını yeniden yapılandıran bir ontolojik çerçeve sunduğunu göstermeyi hedeflemektedir. Heidegger doğrudan YZ’den bahsetmese de insanın varoluşuna ve teknolojinin özüne dair çözümlemeleri, yapay zekâ teknolojilerinin mahiyetine ilişkin derin bir felsefi perspektif sunmaktadır. Bu makalede, dasein’ın dünya-içinde-Martin olarak anlam üretme kapasitesi ile YZ’nin anlam kurma yetisi karşılaştırılmış, sembolik hesaplama ve derin öğrenme yaklaşımlarının Heideggerci ölçütler açısından neden yetersiz kaldığı tartışılmıştır. Ayrıca gestell kavramı çerçevesinde, modern teknolojinin insanı ve dünyayı ölçülebilir kaynaklara indirgemesi sorunu, YZ teknolojileriyle ilişkilendirilmiştir. Son olarak aletheia kavramı üzerinden, YZ’nin hakikati açığa çıkarma potansiyeli ve beraberinde getirdiği gizleme sorunları değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, YZ’nin insanın ontolojik ufkunu daraltma riski taşıdığını, bu nedenle Heideggerci düşüncenin teknolojik çağda eleştirel ve yönlendirici bir çerçeve sunduğunu göstermektedir.
Keywords : Martin Heidegger, yapay zeka, Dasein, gestell, aletheia

ORIGINAL ARTICLE URL