İbnü’l-Arabî ve Bergson’da Zamanın Metafizik Boyutu
Authors : Ömer Ceran
Pages : 527-550
Doi:10.56720/mevzu.1586705
View : 69 | Download : 63
Publication Date : 2025-03-15
Article Type : Research Paper
Abstract :Zaman, düşünce tarihinin hala tartışılmaya devam eden çok boyutlu kavramlarından biridir. Maddeye bağlı olarak ortaya çıkan, hareketin sayı-mı anlamındaki zaman fiziki boyut olarak değerlendirilirken, maddeden ve hareketten bağımsız olarak tasavvur edilen zaman felsefede metafizik boyut olarak ele alınmaktadır. Biz bu çalışmada zamanın metafizik boyutunu İb-nü’l-Arabî ve Bergson özelinde inceleyerek bir karşılaştırma yapmaya çalışa-cağız. İbnü’l-Arabi’de metafizik boyut itibariyle gerçek anlamda zamana karşılık gelen kavram dehrdir. Bergson ise gerçek anlamda zamanı duree kavramı ile ifade etmektedir. Her iki düşünür de metafizik zamanın yetkin bir idrakini bir tür sezgiyle mümkün görmüştür. İbnü’l-Arabî bunu kendi sistemi içinde keşf ve mükaşefe ile açıklarken Bergson zamana da dışardan değil kendi içinden bakabilmekte mümkün görmüştür. Yine her iki düşünür de bu kavramlara oluşun ve akışın merkezinde bir tür yaratıcılık atfetmiş-lerdir. Dehr ve duree bir anlamda maddeye bağlı olarak ortaya çıkan zama-nın da kaynağı durumunda bulunmaktadır. Çalışmamızda her iki düşünü-rün düşünce sistemleri içinde bu kavramların oynadığı merkezi rolü de tes-pit etmeye çalışacağız.Keywords : Zaman, Vahdet-i Vücut, Sezgicilik, İbnü’l-Arabî, Bergson
ORIGINAL ARTICLE URL
