REHABİLİTASYON PSİKOLOJİK DANIŞMANLIĞI: TÜRKİYE UYGULAMALARININ TEMELLERİ II

Authors : Cahit KAYA, Enver SARI, Merve AKDENİZ

Pages : 270-291

View : 33 | Download : 3

Publication Date : 2021-01-27

Article Type : Review Paper

Abstract :Rehabilitasyon psikolojik danışmanlığı Türkiye’de yeni bir alan olduğu için, bu alanda yayınlanmış az sayıda çalışma vardır. Bu makalenin amacı rehabilitasyon psikolojik danışmanlığının çalışma alanı olan engellilere sunulan psikolojik hizmetler kapsamında engellilere yönelik toplumsal modeller, engele adaptasyon süreci ve başa çıkma mekanizmaları konusunda literatür taraması yapıp sonuçlarını paylaşmaktır. Bu çalışmada doküman analizi kullanılmıştır. Literatür taramasının sonuçları engellilerle ilgili olarak üç tane modelden bahsedildiğini göstermiştir: Medikal, sosyal ve biyopsikososyal model. Günümüzde geçerli olan biyopsikososyal model Dünya Sağlık Örgütü’nün geliştirdiği İşlevsellik Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması modeliyle uyumludur. Bu model engelin vücut yapısı, fonksiyonları, aktivitesi ile toplumsal katılım ve bireysel-çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu anlaşılabileceğini savunmaktadır. Engele adaptasyon süreci ile ilgili olarak, rehabilitasyon psikolojik danışmanlığının kurucularından olan Beatrice Wright`ın geliştirdiği baş etmeye karşın-yenik düşme konsepti bu alanda kabul görmüştür. Wright engele uyum sürecini dört basamakta açıklamıştır: a); Değer Alanlarının Genişletilmesi, b); Fiziksel Yeterliliklerin İkinci Derece Önem Arz Etmesi, c); Engelin Etkilerinin Kısıtlanması ve d); Karşılaştırmalı Değer Verme Durumundan Kişinin Kendine Ait Yeterliliklerine Değer Vermesine Geçilmesi. Bunun yanında kişinin kullandığı başa çıkma mekanizmaları da kişinin adaptasyon sürecinde etkilidir. Bunlar makro analitik başa çıkma mekanizmaları ya da mikro analitik başa çıkma mekanizmaları olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu makale bu alanda yazılan çok az sayıda makalelerden biridir. Bu itibarla bu makalenin Türk psikolojik danışma literatürüne katkı sağlayacağı umulmaktadır.
Keywords : Rehabilitasyon psikolojik danışmanlığı, psikososyal adaptasyon, uyum, engellilere yönelik toplumsal modeller

ORIGINAL ARTICLE URL