TEKE ZORTLATMASI OLARAK ADLANDIRILAN EZGİLERİN KONYA/TAŞKENT İLÇESİNDEKİ 9/16’LIK EZGİLERLE KARŞILAŞTIRILMASI

Authors : Nafiz Camgöz

Pages : 530-550

Doi:10.12981/mahder.1557646

View : 83 | Download : 50

Publication Date : 2025-03-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Konya ilinin 31 ilçesinden biri olan Taşkent, İç Anadolu Bölgesi’nin ve Konya ilinin en güney ucunda, Orta Toroslardaki Taşeli Platosunda yer almaktadır. Konya ilinin idarî sınırları içerisinde olmasına karşın coğrafî olarak Akdeniz bölgesine olan yakınlığı ve bir Yörük-Türkmen yerleşim yeri olması ilçenin müzik geleneğini şekillendiren unsurların başında gelmektedir. Teke bölgesi müzik geleneği ile ilgili birçok yayın yapılmasına karşın Taşkent türkülerinin bahsi geçen bölgenin türküleri ile karşılaştırılmasının yapıldığı bir çalışmaya rastlanılmadığından Taşkent’te icra edilen 9/16’lık ölçüye sahip “iyi oyun” (düz oyun), “sallama”, “gelin okşama” ve “gelin kına havası” türküleri ile Teke yöresinin teke zortlatma havaları yaratım, icra ve ezgi (melodik-ritmik) özellikleri bakımından karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıklarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada nitel yöntem benimsenmiş olup tarama modeli kullanılmıştır. Teke yöresi olarak adlandırılan Burdur, Antalya, Denizli, Afyon, Isparta, Muğla illerinden derlenen ve Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) Türk Halk Müziği (THM) repertuvarında kayıtlı olan türküler taranarak 48 teke zortlatma havası tespit edilmiştir. Bu çalışmada tespit edilen 48 vokal-vokal/enstrümantal teke zortlatma havası ile TRT THM repertuvarında kayıtlı, Konya/Taşkent’ten derlenmiş 9/16’lık ölçüdeki 7 ezgi karşılaştırılarak incelenmiştir. Yapılan tespitler neticesinde Taşkent’te icra edilen 9/16’lık ölçüdeki sallama adı verilen oyunlu müzik türünün melodik, ritmik ve oyun figürleri bakımından teke zortlatmaları ile benzer olduğu; iyi oyun adı verilen oyunlu müzik türünün ise sadece melodik ve ritmik yapıları itibarıyla teke zortlatmalarına benzediği, oyun figürleri bakımından ise benzerlik göstermediği tespit edilmiştir. Taşkent yöre kadınları arasında defle icra edilen iyi oyun, sallama, gelin okşama ve kına havalarının ilçedeki icra şekli açısından Burdur’da dımıdan, Isparta’da gakgili, dattiri adı verilen havalar ile benzerlik gösterdiği görülmüştür.
Keywords : Teke Zortlatması, Konya/Taşkent Müzik Geleneği, Sallama, İyi Oyun, Dımıdan

ORIGINAL ARTICLE URL