OİDİPUS KOLONOS’TA: YUNAN YAZINI, TRAGEDYA VE MİT İLİŞKİSİ

Authors : Azem Sevindik

Pages : 1487-1509

Doi:10.12981/mahder.1601909

View : 71 | Download : 92

Publication Date : 2025-09-28

Article Type : Review Paper

Abstract :Modern yapılarının yanında mitlere yaptıkları göndermelerle tragedyalar, ilkel inanç ve kabullerin bir yansıması, arkaik inançların dramatik temsilleridir. Bunun en iyi örneklerinden birinin de Oidipus Kolonos’ta tragedyası olduğu anlaşılmaktadır. Günümüze ulaşan Antik Yunan edebiyatına mal edilen çok az tragedyada bu eser kadar mitik tanrı ve onlarla şekillenen inanç biçimlerine atıfta bulunulmuştur. Mitik inancın tragedyalar yoluyla böylece oyunla/sahneyle yeniden ele alındığı, kutsandığı, toplumsal belleğe farklı bir formla kodlandığı söylenebilir. Yunan tragedyalarında daha pek çok mesele tanrı-insan-izleyici düzleminde açıkça tartışmaya açılır. Demokratikleşmenin, ilerlemenin, yetkinin, yönetimin, bilgeliğin, erdemli olmanın tartışıldığı tiyatro sahnesine korobaşı ve koronun tesadüfen yerleştirildiği düşünülemez. Pek çok özelliklerinin yanı sıra aynı zamanda mitik hafızanın da koruyucusu koro ve korobaşı şahit, müdahale edici, uyarıcı, gözlemci, hatta bazen yol göstericidir. Araştırmada, Sophokles’in tragedya üçlemesinden ikincisi olan Oidipus Kolonos’ta üzerinden bazı çözümlemeler gerçekleştirilecek; daha özelinde bu tragedyaya kaynaklık eden veya tragedyalar içerisinde atıf yapılan, hatırlatılan, işaret edilen mitik unsurlar ve semboller ayrıntılı bir biçimde söz konusu metinden de alıntılamalar yapılarak irdelenecektir. Sonuçta ele alınan tragedya metninde bilinçli olarak sıkça başvurulan, atıfta bulunulan mitik tortuların, özellikle halkı ve süperegoyu temsil eden korobaşı ve koro tarafından hatırlatıldığı; tragedyanın sözlü kültürde yaşatılan mitik algı, kabul ve anlayışın bir devamı olarak inşa edilen temsillerden biri olduğu anlaşılmıştır.
Keywords : Mit, Tragedya, Kültür, Hikâye, Ozan

ORIGINAL ARTICLE URL