“DÖNÜŞEN EBEVEYNLİK”: COVID-19 PANDEMİ SÜRECİNDE YAŞLI BİREYLERİN ÖZNELLİĞİ ÜZERİNE ANTROPOLOJİK BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Seher Çataloğlu

Pages : 2140-2154

Doi:10.12981/mahder.1737058

View : 93 | Download : 97

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada COVID-19 pandemisi sırasında yaşlı bireylere yönelik ortaya çıkan yeni ebeveynlik biçimleri antropolojik bir çerçevede ele alınmaktadır. Pandemi sürecinde yaşlı bireylere yönelik olarak gelişen korumacı tutumların, onların öznelliklerini zedeleyen, çocuklaştırıcı ve denetleyici bir pratik haline geldiği gözlemlenmiştir. Alan araştırmasında elde edilen bulgular, bu sürecin sağlıkla ilgili olduğu kadar yaşlı bireylerin toplumsal konumları ve özne olarak algılanış biçimleri açısından da dönüşüm yarattığını göstermektedir. Bu bağlamda, araştırmada yaşlılara yönelik korumacı yaklaşımların birer tahakküm aracına dönüşebilme potansiyeli ile bireyin kendi kararlarını verme hakkının arka plana itilmesi sorgulanmaktadır. Çalışmada ileri sürülen “dönüşen ebeveynlik” kavramı, pandemi sürecinde ebeveyn-çocuk rollerinin tersine dönmesini ve yaşlı bireylerin, çocuklarının denetleyici pratikleri aracılığıyla bir tür çocuklaştırılmış konuma itilmesini tanımlamaktadır. Bu kavramsallaştırma, yaşlılık deneyiminin kültürel ve toplumsal boyutlarını görünür kılarak, yaşlılığa dair klişe imgelerin toplumsal söylemler yoluyla pekiştirildiğini anlamaya yönelik bir çözümlemedir. Bu çalışma, İstanbul’un Kadıköy ilçesinde yaşayan, üniversite mezunu, 65 yaş üstü bireylerle yürütülmüş, 2020–2023 yılları arasında gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış sorularla gerçekleştirilen görüşmeler yoluyla ve katılımlı gözlem tekniklerine dayanan etnografik saha araştırması aracılığıyla şekillenmiştir. Toplamda 40 katılımcıyla yapılan görüşmeler, pandemi döneminde yaşlılık deneyiminin gündelik hayatta nasıl yeniden anlam kazandığını anlamaya yönelik yorumsamacı bir paradigmayla değerlendirilmiştir.
Keywords : Yaşlı Yetişkinler, COVID-19, Ebeveyn, Dönüşen Ebeveynlik, Yaşçılık

ORIGINAL ARTICLE URL