TÜRK VE DÜNYA MİTOLOJİLERİNDE GÖKTEKİ KUTSAL IŞIK MOTİFİ VE İŞLEVLERİ

Authors : Erkan Aslan

Pages : 1968-1979

Doi:10.12981/mahder.1737654

View : 182 | Download : 208

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Folklor araştırmalarında anlatının en küçük parçası olarak ifade edilen motifin başlıca işlevi, kurgunun sürekliliğini sağlamasıdır. Bir başka ifadeyle, motif aracılığıyla olay örgüsünde atılımlar gerçekleşmektedir. Bu açıdan bakıldığında motifi kurgunun üzerine inşa edildiği bir olgu olarak görmek mümkündür. Motif, mitik anlatılarda da benzer bir işleve sahiptir. Dünya mitolojilerinde yer alan kimi motiflerin işlevsel açıdan değişmez özellikler gösterdiği görülmektedir. Daha açık bir ifadeyle, anlatı ya da bağlı olduğu mitoloji değişse de, bazı motifler hep yakın işlevlerle ortaya çıkmaktadır. Benzer şekilde bu çalışmada incelenen “gökteki kutsal ışık motifi”, dünya mitolojilerinde çok sık rastlanan motiflerden biridir. “Gökteki kutsal ışık motifi”nin hemen her mitolojide korkuyla karışık bir kutsiyet algısı oluşturduğu söylenebilir. Genellikle gecenin karanlığında ve kahramanın yalnızlık hâlinde ortaya çıkan bu motif, göğün kutsallığı ve gecenin korku dolu belirsizliği ile birleşerek anlatının profan bir şekilden kutsala doğru bir aşama geçirmesini sağlamaktadır. Bu çalışmada temel amaç gökteki kutsal ışık motifinin farklı mitolojilerdeki görünümünü kutsiyet algısı açısından incelemektir. Çalışmada; Türk, Yunan, Mısır, Babil ve Sümer mitlerindeki ışık motifinin yanı sıra çağdaş mitlerdeki görünümleri de incelemeye dâhil edilmiş, “gökteki kutsal ışık motifinin” işlevleri yazılı kaynaklardan derlenen bilgiler ışığında tespit edilerek ilgi motifin geçmişten günümüze kutsiyet algısını koruduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Göğün Kutsallığı, Işık Motifi, Kutsal Işık, Mitlerin İşlevleri, Mitik Anlatı

ORIGINAL ARTICLE URL