TÜRKİYE DÜŞÜNCE KURULUŞLARI EKOSİSTEMİ: DIŞ POLİTİKA BAĞLAMINDA BİR ANALİZ

Authors : Recep Şehitoğlu, Onur Balcı

Pages : 184-210

View : 52 | Download : 44

Publication Date : 2025-06-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Uluslararası İlişkiler disiplini çok aktörlü bir disiplin olarak bilinmektedir. Bu disiplinde ulus devletin başlangıcı olarak kabul edilen 1648 Vestfalya Antlaşması’ndan 1960’lara kadar yegâne aktör olarak devletler rol almaktaydı. Oysa devlet dışı aktörler de önemli aktörler olarak rol almışlardır. Kamu diplomasisi teriminin 1965 yılı itibariyle literatüre girmesini takiben devlet dışı aktörler bu disiplinde daha da önemli hale geldiler. Öyle ki geleneksel diplomasinin tüm veçheleri dışındaki alanları kapsaması sebebiyle kamu diplomasisi, özellikle Soğuk Savaş sonrası artan oranda devletlerce başvurulan bir diplomasi pratiği olarak karşımıza çıkmaktadır. Sivil toplum kuruluşları (STK), iş insanları, akademisyenler, sanat ve spor camiasından ünlü şahsiyetler vb. kurum/kuruluş ve bireyler kamu diplomasisinde birer aktör olarak yer almışlardır. Bu çalışmada düşünce kuruluşlarının (think tanks) faaliyetleri itibarıyla dış politikada bir aktör ve paydaş oldukları, çok yönlü ve çok boyutlu bir hareket sahasına sahip kuruluşlar oldukları öne sürülmüştür. Bu özellikleriyle dış politika bağlamında bir düşünce kuruluşları ekosisteminin varlığının dış politikanın niteliğine önemli katkılar sağlayacağı varsayımından hareket edilmiştir. Bu bağlamda Köllner’in düşünce kuruluşlarının uluslararası ilişkilerdeki 11 rolü perspektifinden; bu çalışma dış politika/uluslararası ilişkiler bağlamında Türkiye’de bir düşünce kuruluşları ekosisteminin var olup olmadığını analiz etmektedir. İkincil olarak ise böylesi bir ekosistem varsa onu doğuran nedenlerini ve mevcut durumunu ortaya konması hedeflenmiştir. Nitel araştırma deseni kullanılan bu çalışmada süreç takibi yönteminden faydalanılmıştır. Verilerin toplanması için nitel çalışmalarda başvurulan belge incelemesi/doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Bu kapsamda kurumsal belgeler/beyanatlar, bilimsel yayınlar, araştırma merkezlerinin raporları, haber yazıları gibi kaynaklardan faydalanılmıştır. Tüm bunlar ışığında dış politika bağlamında Türkiye’de bir düşünce kuruluşları ekosisteminin işaretlerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu yapının ortaya çıkmasında Türk siyasi hayatının ve Türk dış politikasının konularının yaşadığı değişim etkili olmuştur.
Keywords : Düşünce kuruluşları, Türk dış politikası, sivil inisiyatifler, diplomasi, uluslararası ilişkiler.

ORIGINAL ARTICLE URL