Sulak alanların sürdürülebilir yönetiminde peyzaj karakter analizinin rolü: Gönen Deltası örneği

Peyzajlar, doğal ve kültürel unsurların etkileşimiyle oluşan dinamik ve çok bileşenli sistemlerdir. Ancak günümüzde artan insan kaynaklı baskılar, bu sistemlerin ekolojik bütünlüğünü tehdit etmekte olup bu da peyzajların sürdürülebilir biçimde yönetiminin önünde engel oluşturmaktadır. Avrupa Peyzaj Sözleşmesi kapsamında önem kazanan Peyzaj Karakter Analizi (PKA), peyzajın doğal ve kültürel bileşenlerini birlikte değerlendirerek planlama ve izleme süreçlerine bilimsel bir temel sunmaktadır. Özellikle sulak alanlar gibi biyolojik çeşitlilik açısından kritik öneme sahip alanlarda PKA’nın entegrasyonu, yalnızca çekirdek alanlara odaklanan mevcut koruma yaklaşımlarının ötesine geçilmesini ve daha bütüncül, mekânsal temelli karar süreçlerinin geliştirilmesini mümkün kılar. Bu çalışma ile ulusal öneme haiz sulak alan statüsüne sahip olan Gönen Deltası Sulak Alanı’nda PKA yöntemi uygulanarak peyzaj karakterizasyonunun belirlenmesi ve buna göre alanın çevresel özelliklerinin bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Morfoloji, jeoloji, arazi kullanım kabiliyeti ve alan kullanımı arazi örtüsü olmak üzere dört faktör dikkate alınarak gerçekleştirilen peyzaj karakter analizi ile sulak alanın; 295 adet peyzaj biriminden ve bu peyzaj birimlerinin 85 farklı peyzaj karakter tipinden oluştuğu ve bu peyzaj karakter tiplerinin de 7 farklı peyzaj karakter alanını oluşturduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular; sulak alanların sürdürülebilir yönetimi, çevresel tehditlerin önlenmesi, biyolojik çeşitliliğin izlenmesi ve ekoturizm gibi alanlarda PKA’nın potansiyel katkılarını ortaya koymuştur.