Türkiye'de Çocuk İhmali ve İstismarı: Öğretmen Farkındalığına İlişkin Tezlerin Bibliyometrik Analizi

Authors : Ömer Büber, Sarenur Beyenal, Hatice Oksal

Pages : 1-18

Doi:10.60107/maunef.1593248

View : 59 | Download : 39

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Çocuk ihmali ve istismarı, çocuğun fiziksel ve psikososyal gelişimini olumsuz etkileyen ve dünyanın her yerinde görülebilen halk sağlığı sorunudur. Öğretmenler çocuk ihmal istismarının tespit edilmesinde ve adli bildiriminde önemli rol oynamaktadırlar. Bu çalışmada, 2008-2024 yılları arasında Türkiye’de çocuk ihmal istismar konusunda öğretmenleri kapsayan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu araştırma, tanımlayıcı nitelikte bir tarama çalışmasıdır ve bibliyometrik analiz yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Ulusal Tez Merkezi veri tabanında “öğretmen, çocuk istismarı, çocuk ihmali, istismar, ihmal, farkındalık ve bilgi düzeyi” anahtar kelimeleriyle tarama yapılmıştır. Örneklemin öğretmenler veya öğretmen adaylarından oluşması ve tezlerin açık erişimli olması, çalışmaya dahil edilme kriterleri olarak belirlenmiştir. Bu kriterlere uygun toplam 54 tez, araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Bu çalışma da tezlerin büyük çoğunluğunun yüksek lisans düzeyinde, nicel desende ve tanımlayıcı tipte olduğu tespit edilmiştir. Tezlerin yarısından fazlasında bir ölçüm aracı kullanılmıştır. En yaygın kullanılan ölçeğin “Çocuk İstismarı ve İhmalinin Belirti ve Risklerini Tanılama Ölçeği” olduğu belirlenmiştir. Çalışmaların büyük çoğunluğu çocuk ihmal ve istismarı konusunu bütüncül bir yaklaşımla ele alırken, daha az sayıda da olsa fiziksel, cinsel ve duygusal istismara odaklanan tezler bulunmaktadır. Çalışmaların ağırlıklı olarak okul öncesi öğretmenlerini kapsadığı tespit edilmiştir. Araştırma çocuk ihmal istismarı konusunda öğretmenler üzerinde yapılan çalışmaların önemli olduğunun altını çizmektedir. Eğitim fakültelerinin tamamında, çocuk ihmal ve istismarı konusundaki farkındalığı artırmaya yönelik çalışmalar desteklenmelidir.
Keywords : öğretmen, çocuk, ihmal, istismar, bibliyometri

ORIGINAL ARTICLE URL