MEYVE SUYU ENDÜSTRİSİNDEN KAYNAKLANAN NAR İŞLEME ATIKLARI İLE HAZIRLANAN ÖN KOMPOSTLARIN VERMİKOMPOSTLAMA POTANSİYELİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Authors : Fevzi Şevik, İsmail Tosun, Kamil Ekinci

Pages : 979-989

Doi:10.21923/jesd.1729610

View : 49 | Download : 49

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Kompostlaştırma, organik içerikli atıkların biyolojik süreçler aracılığıyla toprak iyileştirici bir ürüne dönüştürülmesi işlemidir. Bu çalışmada, meyve suyu endüstrisinden kaynaklanan nar işleme atıklarının; sığır gübresi, tavuk gübresi ve saman atıkları ile birlikte ön kompostlanması sonucu elde edilen karışımların solucanlı kompostlaştırmaya (vermikompostlamaya) uygunluğu araştırılmıştır. Vermikompostlama işlemi laboratuvar şartlarında, 38 L hacmindeki beş ayrı plastik kapta, Eisenia fetida türü solucanlar kullanılarak 150 gün süreyle yürütülmüştür. Uygulama sonunda elde edilen vermikompostların fizikokimyasal özellikleri ve çimlenme indeksi sonuçları değerlendirilmiştir. Vermikompost karışımlarının başlangıçtaki karbon/azot (C/N) oranları 11,70–12,50 aralığında iken, proses sonunda düşerek bu oranlar 9,95–10,20 aralığında gerçekleşmiştir. Solucan çoğalması en fazla, 2.563 bireyle K4 karışımında gerçekleşmiş; aynı karışımda en yüksek kütle ve hacim kaybı yaşanmış ve bu kayıplar sırasıyla %13,5 ve %24,0 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen solucan kompostları, Türkiye ulusal mevzuatında belirtilen organik madde oranı (≥%40) ve C/N oranı (8–22) kriterlerini sağlamıştır. Bu sayede bitkiler için organik maddece zengin ve karbon-azot açısından dengeli bir toprak iyileştirici elde edilmiştir. Ayrıca, çimlenme indeksi testine göre %25 ve %50’lik uygulama dozlarında fitotoksisite gözlenmemiştir.
Keywords : Nar işleme atığı kompostu, Solucanlı kompostlaştırma, Eisenia fetida, Çimlenme indeksi

ORIGINAL ARTICLE URL