Müfredata Hâkimiyet Mücadelesi: Seküler-Milliyetçiliğe Karşı Muhafazakâr-Milliyetçilik

Authors : Abdulkerim ŞEN

Pages : 321-345

Doi:10.25064/mulkiye.598995

View : 34 | Download : 13

Publication Date : 2018-10-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkiye’de müfredat ulus-devlet inşa etmek amacıyla yayılan milliyetçilik ideolojisinin  taşıyıcılarından birisi olmuştur. İki tür milliyetçilik ideolojisi, son dönemde yoğunlaşan bir  şekilde, müfredat üzerine hâkimiyet mücadelesi vermektedir. Bunlardan ilki, Türkiye’nin  kurucu askeri ve yargı bürokrasisi ile özdeşleşmiş, devletin kuruluş döneminde insert ignore into journalissuearticles values(1923- 1938); resmî ideoloji statüsü kazanmış, resmiyet kazanmasında Mustafa Kemal Atatürk’ün  oynadığı ayırt edici rolden dolayı Kemalizm veya Atatürkçülük olarak adlandırılmış,  batılılaşmaya açık sosyal gruplar tarafından benimsenmiş seküler-milliyetçiliktir.  İkincisi ise, dindar ve geleneksel yaşam tarzına sahip, batılılaşma konusunda istekli  olmayan ve batılılaşmaya karşı olan sosyal gruplarla özdeşleşmiş, 1946’da çok partili  hayata geçişten sonra muhafazakâr iktidarların desteği ile etki sahasını genişletmiş  muhafazakâr-milliyetçilik ideolojisidir. 1999 Helsinki Zirvesi’nde Türkiye’nin Avrupa  Birliği insert ignore into journalissuearticles values(AB); üyeliğinin resmiyet kazanmasından sonra, ordunun politik hegemonyasını  sınırlandıran AB reformları, bu ideolojiler arasındaki güç dengesinde köklü değişimlere  yol açmıştır. Adalet ve Kalkınma Partisi hükûmetinin seküler-milliyetçiliğin koruyucusu  sayılan devlet kurumları karşısında gücünü pekiştirmesine paralel olarak resmi eğitim  ideolojisi muhafazakâr-milliyetçiliğe doğru kaymıştır. Bu ideolojik dönüşümde, 15  Temmuz başarısız darbe girişimi sonrası, kritik bir zaman dilimini oluşturmaktadır. Bu  kritik dönemde, bir eğitim sendikası olan Eğitim-Bir-Sen, Millî Eğitim Bakanlığı’nın  gerçekleştirmeyi planladığı müfredat reformuna dönük bir tavsiye raporu yayımlamıştır.  Bu makalede, Eğitim-Bir Sen’in hazırladığı rapor, kritik söylem analizi yaklaşımı ile  tahlil edilmektedir. Kritik söylem analizi hâkimiyet ve kontrol ilişkilerinin mevzubahis  olduğu metinlerin yorum, dolaşım ve üretimiyle ilgilenen dilsel bir analiz yaklaşımıdır.  Kritik söylem analizinin dayandığı temel, sosyal grupların, anlamı kendi çıkarları  doğrultusunda inşa ettiği ve bunu kapalı bir şekilde, değişen durumlara uyarlayarak,  ifade etmeleri kabulüdür. Raporda ifadesini bulan söylemlerin insert ignore into journalissuearticles values(discourses);, toplumun muhafazakâr-milliyetçi  olarak adlandırılabilecek büyük bir kesimi ile özdeşleşen söylemleri temsil ettiği  varsayılmıştır. Diğer bir ifade ile, rapordaki söylemler, Türkiye’nin iki hâkim eğitim  ideolojisinden birisi olan muhafazakâr-milliyetçiliğin, ideal bir müfredata dair  beklentilerini ifade etmektedir. Bu nedenle, bu çalışma, rapordaki söylemlerin ideolojik  olup olmadığını tespit etmekten daha çok, rapordaki ideolojik söylemlerin neler  olduğuna yoğunlaşmaktadır. Rapordaki ideolojik söylemlerin tespiti ve bu söylemlerin muhafazakâr-milliyetçi grupların çıkarlarına nasıl hizmet ettiği tartışılarak, tarihi olarak  uzunca bir süredir var olan, zamanla şartlara bağlı olarak değişip ve gelişen, eğitime  dair muhafazakâr-milliyetçi söylemlerin analizi yapılmıştır. Analize göre, Eğitim-Bir- Sen raporu, müfredatın demokratikleştirilmesinden ziyade, demokrasiyi çoğunlukçu  bir anlayışa indirgeyerek, muhafazakâr-milliyetçiliği müfredatın temeli yapmayı  amaçlamaktadır. Geçmişte, Türkiye’nin hâkim iki sosyal grubunun insert ignore into journalissuearticles values(muhafazakâr ve  seküler); birbirine güvensizliği, birbiri ile mücadelesi içerisinde, ideolojik kaygılarla  yapılan müfredat reformları, Türkiye’nin perçinleşmiş eğitim sorunlarını çözememiştir.  Bu nedenle, müfredat reformunun tüm toplumun üzerinde mutabakat kıldığı ve  evrensel insan hakları ilkelerine uygun bilgi ve değerler esas alınarak gerçekleştirilmesi  ve bunu mümkün kılacak yönetim mekanizmalarının ihdas edilmesi önerilmiştir.
Keywords : Müfredat reformu, eğitim politikası, İslamileşmek, mufazakar milliyetçilik, seküler milliyetçilik

ORIGINAL ARTICLE URL