Yapay Zeka Her Dilde Aynı mı Konuşur? Üretken Yapay Zeka Yanıtlarının Dile Göre Farklılaşması Üzerine Bir İnceleme

Authors : Veysel Bilal Arslankara, Ertuğrul Usta

Pages : 623-641

View : 122 | Download : 189

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı, üretken yapay zeka (ÜYZ) sistemlerinin eğitim bağlamında farklı dillerde ürettikleri içeriklerin benzerlik ve farklılıklarını çok metrikli biçimde incelemektir. ChatGPT ve Copilot adlı büyük dil modellerinin Türkçe, İngilizce, İspanyolca ve Arapça dillerinde verdikleri yanıtlar toksisite, duygu valansı, stereotip, olgusal doğruluk ve güvenlik/ret davranışları açısından karşılaştırmalı içerik analizine tabi tutulmuştur. Her model ile dil kombinasyonu için sekiz istem türüyle toplam 192 yanıt toplanmış ve veriler hem nitel hem nicel yöntemlerle kodlanmıştır. Elde edilen bulgular, modellerin farklı dillerde anlamlı biçimde değişen yanıt stratejileri sergilediğini göstermektedir. Düşük/orta kaynaklı dillerde stereotip üretimi, toksisite eğilimi ve doğruluk sapmaları gibi riskli örüntüler dikkat çekmiştir. Ayrıca bazı dillerde güvenlik filtrelerinin daha kısıtlayıcı çalıştığı ve bunun da eğitsel eşitlik açısından önemli sonuçlar doğurabileceği belirlenmiştir. Sonuçlar, üretken yapay zeka araçlarının çok dilli ortamlarda adil, güvenilir ve pedagojik olarak uygun şekilde kullanılabilmesi için dil duyarlı tasarım ve yönetişim politikalarına ihtiyaç duyulduğuna işaret etmektedir.
Keywords : Üretken yapay zeka, dilsel önyargı, stereotip, çok dilli analiz, toksiklik

ORIGINAL ARTICLE URL