Okul Öncesi Öğretmenlerinin Dijital Okuryazarlık İle İlgili Görüşleri: Ankara İli Örneği

Authors : Bengisu Ata, Bengü Türkoğlu

Pages : 709-743

View : 237 | Download : 289

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Okul öncesi öğretmenlerinin dijital okuryazarlığa ilişkin görüşlerini ortaya koymak ve bu görüşleri derinlemesine betimlemek amacıyla yürütülen bu çalışma nitel bir araştırmadır; bu doğrultuda fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme (ölçüt ve maksimum çeşitlilik) yoluyla belirlenen ve Ankara’nın beş ilçesinde görev yapan 60 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Veriler, araştırma amacı doğrultusunda geliştirilen ve uzman görüşleri ile pilot uygulama sonrası yedi soruya indirgenen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Geçerlik, araştırma sürecinin ayrıntılı biçimde raporlanmasıyla; güvenirlik ise kodlama sürecinde sağlanan tematik tutarlılıkla desteklenmiştir. Bulgular, öğretmenlerin dijital okuryazarlığı üç eksende kavramsallaştırdıklarını göstermektedir: (i) dijital araçların doğru ve bilinçli kullanımı (pedagojik ve etik boyut dâhil), (ii) teknolojinin öğretim süreçleriyle bütünleştirilmesi ve (iii) doğru bilgiye erişim, analiz ve doğrulama. Uygulamada öğretmenlerin en sık arama motorlarından (özellikle Google) yararlandıkları; akademik veri tabanları ve yapay zekâ destekli araçlara yönelimin ise görece sınırlı kaldığı görülmüştür. Katılımcılar dijital araçları sıklıkla kullandıklarını belirtmiş; yeterlilik değerlendirmelerinde genel olarak olumlu bir algı bildirmekle birlikte, güvenilirlik ve akademik derinlik gerektiren durumlarda eleştirel doğrulama ihtiyacına vurgu yapmışlardır. Güvenilirlik değerlendirmesinde kaynağın niteliği ve güncelliği öne çıkarken, doğrulamada çoklu kaynaklardan karşılaştırma yaygın bir strateji olarak kullanılmıştır. Sınıf içi yansımalar, dijital unsurların evrensel düzeyde entegrasyonunu ortaya koymaktadır: öğretmenler sabit (akıllı tahta, projeksiyon) ve taşınabilir araçlarla (telefon, bilgisayar) etkinlik, eğitici oyun, sunu ve video/şarkı destekli uygulamalar tasarlamakta; veli iletişimini dijital kanallar üzerinden sürdürmektedir. Sonuçlar, dijital okuryazarlığın öğretim kolaylığı, görsel-işitsel zenginlik ve etkinlik çeşitliliği gibi pedagojik kazanımlar sağladığını; ancak bilgi doğrulama, akademik kaynaklara erişim ve kurumsal destek boyutlarında sistematik güçlendirmeye ihtiyaç bulunduğunu göstermektedir. Çalışma, hizmet içi eğitimler, öğretmenlere özel dijital platformlar, sınıf altyapısının iyileştirilmesi ve lisans programlarına dijital okuryazarlık derslerinin eklenmesi yönünde somut öneriler sunmaktadır.
Keywords : Dijital okuryazarlık, Okul öncesi eğitim, Öğretmen görüşleri, Nitel araştırma, Fenomenoloji.

ORIGINAL ARTICLE URL