Platon`un `Devlet (Politeia)`inde Totalitarizmin İzleri

Authors : Burcu Değirmencioğlu, Esin Gürsel Düğmeci

Pages : 517-538

View : 224 | Download : 210

Publication Date : 2024-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Etimolojik bağlamında toptancı, mutlak bir iktidarı, devletin topyekun egemenliğini hedefleyen siyasi ideolojiyi ifade etmek için tercih edilen totalitarizm, kavramsal olarak ilk defa 1920’lerden sonra kullanılmaya başlamıştır. İktidarın bizzat elinde bulundurduğu bir takım araçlar vasıtasıyla hegemonya alanına total egemenliğin empoze edildiği, insanları, grupları, aileyi, çocukları, toplumu baştan aşağı dönüştürdüğü, homojenleştirdiği bir siyasi rejim olan totaliter bir sistem tasarımının ilk izlerine, Platon’un “Devlet (Politeia)”inde rastlamak mümkündür. Hocası Sokrates’in ölümünün ardından, Sokrates’i ölüme götüren yönetimi reddeden Platon, Sokrates’i ve onun gibileri baş tacı edecek ideal bir devletin nasıl kurulabileceği üzerine düşünmüştür. Bir siyasi program olmanın yanı sıra toplumu baştan aşağıya değiştirecek, dönüştürecek bir sosyal programı da içeren devlete dair bütüncül bir okuma yapılan Devlet isimli eserinde Platon, ideal devlet modelinin üzerine inşa edildiği totaliter ögeleri ortaya koymuştur. Söz konusu ögelerle ideal devlet tasarımını güçlendiren Platon, bir insan doğası kurgulamış ve bireyleri bu kurguya adapte edebilmek, uyumlaştırabilmek için çeşitli meşruiyet araçlarından faydalanmıştır. Eğitimden dine pek çok alanda ortaya koyduğu kurallar vasıtasıyla Platon sosyal hayatı baştan sona dizayn etmiş, görev ve disiplin ayrılıkları kesinleştirilmiş bir sistem tasarlamış, yarattığı “kapalı toplum”uyla totaliter sistemin ilk izlerini göz önüne sermiştir.
Keywords : Platon, Politeia, İdealar Teorisi, Metaller Mitosu, Totalitarizm

ORIGINAL ARTICLE URL