Osmanlı Mahkemelerinde Elçilik ve Konsolosluk Tercümanlarının Fonksiyonu

Authors : Müberra Korkmaz

Pages : 398-435

View : 48 | Download : 33

Publication Date : 2025-06-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Mahkemede tercümandan yararlanma hakkı, günümüzde olduğu gibi İslam ve Osmanlı hukukunda da muhakeme hukukuna dair güvencelerden biri olarak benimsenmiş ve kapitülasyonlarda yabancılara tanınan imtiyazlardan birini teşkil etmiştir. Fakat devletin zayıflaması, siyasi ve ekonomik şartların zorlamasıyla, kapitülasyonların Osmanlı için egemenlik yetkisini kısıtlayıcı bir unsura dönüşmesi, yabancılara tanınan bu hakkın da amacı ve kapsamını aşar nitelikte kullanılmaya çalışılarak suistimal edilmesine yol açmıştır. Tanzimat Dönemi’nde gerçekleştirilen yargı reformları, Osmanlı Devleti tarafından bu aşırılıkları bertaraf etmede bir dayanak olarak öne sürülmüştür. Ancak yabancı devlet temsilcileri, kapitülasyon metinlerindeki ifadelerin belirsizliğinden faydalanarak yorum yoluyla, bu hakkı kendi tebaalarını korumak ve siyasi çıkarları temin amacıyla kapsamı ve fonksiyonunu aşar şekilde kullanmaya çalışmıştır. Bu çalışma kapitülasyon metinleri ile Osmanlı ve İngiliz arşiv belgelerinin ışığında, söz konusu imtiyazın hukuki niteliğine, elçilik ve konsolosluk tercümanlarına atfedilen fonksiyonun taraflarca nasıl değerlendirildiğine ve uygulamaya ışık tutmayı amaçlamaktadır.
Keywords : Tercüman, Kapitülasyon, Hukuki Statü, Osmanlı Muhakeme Hukuku, Osmanlı Diplomasisi

ORIGINAL ARTICLE URL