DP’den 12 Eylül’e Aleviler: Sağ’dan Sol’a (1950-1980)

Authors : Selçuk Kahraman

Pages : 273-295

View : 101 | Download : 311

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Araştırma, Aleviler ve siyaset ilişkisi teması üzerinden DP’nin iktidara gelişinden 12 Eylül’e kadar uzanan genel bir dönemsel çerçeveyi esas alarak, 1950’ler, 1960’lar ve 1970’ler olmak üzere üç kronolojik dönemde bir tasnifte ve siyasetin sağ ve sol düzleminde belirlenen ve parti ve ideoloji boyutlarını bir arada toplayan bir kategoride şekillendirilmiştir. Bu bağlamda her üç dönemin de politikacısı olarak öne çıkmış Alevi aktörlerinin can alıcı söylemleriyle desteklenen bulguların açıklanmasına, ilişkilendirilmesine ve anlamlandırılmasına çalışmıştır. Böylece bu çalışmada, dönemin koşulları, ilişkileri ve eğilimleri betimsel bir analize tabi tutularak tartışılmıştır. Bu noktada çalışma Alevi politikleşmesinin ideolojik boyutunda üç temel bulgu ortaya koymaktadır: 1950’lerde Alevilerin üzerinde büyük ölçüde sağ siyasetin etkili olması, 1960’larda sağda ve solda dağılan Alevilerin BP’nin de kurulmasıyla bir geçiş evresi içerisinde kalarak dağınık/belirsiz bir ideolojik görünüm göstermesi ve 1970’lerde büyük oranda solda konumlanması. Sağdan sola geçişin kurumsal bağlamını gösteren Alevi politikleşmesinin partileşme boyutunda ise üç temel bulgu ortaya çıkmıştır: Sağ siyaset içerisinde başta DP ve AP’ye olmak üzere sağlanan güçlü desteklerin uzun soluklu olamaması, müstakil bir Alevi partisi olan (Türkiye) Birlik Partisi’nin (TBP) 1969’da görece seçim başarısı haricinde zayıflayarak etkinliğini yitirmesi, CHP’nin ise Ecevit rüzgarıyla Alevi toplumunda bir konsolidasyon sağlaması. Böylece ideoloji ve partiler boyutuyla ortaya çıkan ortak ve en belirgin sonuç, 1950’lerde sağda başlayan Alevi politikleşmesinin, -1960’larda ideoloji ve parti bağlamında yaşadığı çeşitlilik sonrası- 1970’lerde solda devam etmiş olmasıdır.
Keywords : Aleviler, siyasal partiler, DP, CHP, TBP

ORIGINAL ARTICLE URL