Yeni kamu işletmeciliği ve algoritmik iktidar: Devletin karar verme süreçlerinde yapay zekânın rolü

Authors : Hasan Akay

Pages : 336-351

Doi:10.30783/nevsosbilen.1736311

View : 127 | Download : 434

Publication Date : 2025-12-07

Article Type : Research Paper

Abstract :Yapay zekâ (YZ) destekli dijital yönetişim, çağdaş kamu yönetimi pratiklerini dönüştürmektedir. Bu çalışma, Yeni Kamu İşletmeciliği (YKİ) paradigması çerçevesinde YZ’nin devletin karar verme süreçlerine entegrasyonunu incelemektedir. Türkiye odaklı olmak üzere, ABD, Kanada, Almanya, Birleşik Krallık, Fransa, Güney Kore ve Çin örneklerini karşılaştırmalı olarak ele alan çalışma, içerik analizi yöntemiyle bu ülkelerin kamu politikası belgeleri ve YZ düzenlemelerini analiz etmiştir. Bulgular, hükümetlerin YZ’yi daha etkin ve verimli hizmet sunumu amacıyla benimsediğini, bunun YKİ’nin etkinlik ve performans odaklı değerleriyle uyumlu olduğunu göstermektedir. Ancak aynı zamanda, algoritmik karar süreçlerinin şeffaflık ve hesap verebilirlik konusunda önemli boşluklar yarattığı tespit edilmiştir. Gelişmiş demokratik ülkeler YZ uygulamalarına yönelik denetim mekanizmaları (algoritma şeffaflık girişimleri, etik yönergeler) geliştirmeye başlamışken, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde bu alanda kurumsal kapasitenin sınırlı olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmada, YZ destekli yönetişimin demokratik hesap verebilirlik üzerindeki etkileri tartışılmakta; YKİ yaklaşımının dijital çağda yeniden yorumlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Son olarak, politika yapıcılara, YZ’nin kamu karar süreçlerinde meşruiyetini güçlendirmek üzere şeffaflık, hukuki çerçeve ve katılımcılık odaklı öneriler sunulmaktadır.
Keywords : Yeni Kamu İşletmeciliği, Algoritmik İktidar, Yapay Zekâ

ORIGINAL ARTICLE URL