Osmanlı’nın son döneminde taşrada sanayi eğitimi: Erzurum Sanayi Mektebi örneği

Authors : Nurullah Nehir

Pages : 2111-2131

Doi:10.30783/nevsosbilen.1724449

View : 176 | Download : 308

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Avrupa’da meydana gelen Aydınlanma çağı sanayide yeni bir dönemin başlangıcı olmuştur. Üretimin yeni bir boyut kazandığı bu dönemde fabrikalar açılmış ve seri üretime geçilmiştir. Üretimin artışı sonucu hammadde ve işgücü ihtiyacı artarken uluslararası ticaret de yoğunlaşmıştır. Sanayide yaşanan yeni gelişmelere entegre olmak amacıyla Osmanlı Devleti de bir takım adımlar atmıştır. Devlet eliyle yapılan bu teşebbüsler, genel olarak savunma sanayinin ihtiyaçları doğrultusunda olmuştur. İlerleyen zamanlarda da sanayinin ihtiyacı olacak personelin eğitimi için yeni mektepler açılmış ve eski düzen usta- çırak ilişkisi terk edilmeye başlanmıştır. Bu amaçla kurulan okullardan birisi de Islahhanelerdir. İlk olarak 1863 yılında Tuna Valisi Mithat Paşa tarafından Tuna’da açılan Islahhaneler zamanla tüm imparatorluk sathına yayılmıştır. Islahhanelerin başarılı olmasının ardından bu mekteplerin devamı niteliğindeki Sanayi Mektepleri açılmaya başlanmıştır. Bu mekteplerden birisi olan Erzurum Sanayi Mektebi de 1904 yılında Vali Mustafa Nazım Bey tarafından açılmış, mektep 1905 yılında hazırlanan nizamname ile öğrenci kabulüne başlamıştır. İlk etapta dokumacılık, marangozluk, kunduracılık, terzilik, mürettiblik ve mücellidlik gibi mesleklerin öğretilmesinin amaçlandığı Erzurum Sanayi Mektebi, ilerleyen yıllarda yurt dışına öğrenci gönderecek seviyede mesleki eğitim vermiştir. Bu çalışmamızda, Erzurum Sanayi Mektebinin kuruluşu ve ardından yaşanan gelişmeler incelenecektir. Osmanlı Arşiv kaynakları eksenli yapılacak bu çalışma eğitim tarihinin önemli bir aşaması olan mesleki eğitimin tgelişim sürecini yerel bazda ele alması açısından önem arz etmektedir
Keywords : erzurum, eğitim, sanayi mektebi

ORIGINAL ARTICLE URL