Liderliğin karanlık yüzü: Sağlık çalışanlarının toksik liderlik algılarının incelenmesi

Authors : Şükran Oruç, Mehmet Halit Yıldırım

Pages : 2361-2389

Doi:10.30783/nevsosbilen.1724737

View : 84 | Download : 191

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :ÖZ Bu araştırmada, sağlık kurumlarında görev yapan toksik liderlik algısına sahip sağlık çalışanlarının, bu sürece yükledikleri öznel anlamları ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu doğrultuda nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırma verileri, toksik liderlik algısına sahip 22 sağlık çalışanıyla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Verilerin analizi, bilgisayar destekli nitel veri analiz yazılımı MAXQDA aracılığıyla ve tematik içerik analizi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İçerik analizi sonucunda sağlık çalışanlarının liderleriyle ilgili deneyimlerini yansıtan tema ve alt temalar belirlenmiş ve bu temalar araştırmanın bulgularını oluşturmuştur. Bu bağlamda, katılımcıların liderlerine yönelik öz değerlendirmeleri, “MEVCUT DURUM” kapsamında; idealde nasıl bir lider olması gerektiğine ilişkin değerlendirmeleri ise, “HAYALLER” kapsamında ele alınmıştır. Ayrıca, metaforlar aracılığıyla hem mevcut liderlerini ve bu liderlerle ilişkilerini hem de hayal ettikleri lider profiline yönelik benzetmelerde bulunmuşlardır. Araştırma sonucunda, toksik liderlik algısına sahip sağlık çalışanlarının iş yaşamlarında düşük motivasyon, tükenmişlik, özgüven kaybı ve işten ayrılma niyeti gibi olumsuz durumlar yaşadıkları; bu olumsuzlukların iş yaşamlarının yanı sıra sosyal ve aile yaşamlarına da yansıdığı belirlenmiştir. Buna karşılık, katılımcılar ideal liderliği adaletli, iletişim becerileri yüksek, çalışanlarını destekleyen ve motivasyon sağlayan bir profil üzerinden tanımlamışlardır. Bulgular, toksik liderliğin yalnızca örgütsel verimlilik açısından değil, çalışanların psikolojik iyilik halleri ve yaşam doyumları açısından da tehditler oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışma, liderliğin karanlık yüzüne ilişkin yazına, sağlık çalışanlarının öznel deneyimlerini ortaya koyarak özgün katkılar sağlamaktadır.
Keywords : Nitel Araştırma, Fenomenolojik Yaklaşım, Toksik Liderlik Algısı, Çalışma Yaşamında Toksisite, Sağlık Kurumları

ORIGINAL ARTICLE URL