Avrupa Birliği’nin dış yardım politikası: “Dış yardım süper gücü” mü?

Authors : Yahya Gülseven

Pages : 2410-2425

Doi:10.30783/nevsosbilen.1769191

View : 49 | Download : 83

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Son yıllarda, uluslararası kalkınma yardımları alanında belirgin bir dönüşüm yaşanmaktadır. Bu dönüşümün en dikkat çekici boyutlarından biri, önde gelen donör ülkelerin dış yardımlarında gözlenen gerilemedir. Dünyanın en çok dış yardım sağlayan donör ülkesi ABD’nin kalkınma yardımlarında kapsamlı kesintilere gitmesi ve bu çerçevede ülkenin resmî kalkınma ajansı olan Birleşik Devletler Uluslararası Kalkınma Ajansı’nın (USAID) faaliyetlerine son vermesi, bu değişimin en belirgin göstergesi olmuştur. Benzer şekilde, Birleşik Krallık hükümeti de dış yardımlarda kesintiye gideceğini açıklamıştır. Bu gelişmeler, küresel dış yardım mimarisinde hem mali kapasite hem de politik liderlik bakımından önemli bir boşluğun ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu ortamda, Avrupa Birliği (AB), kurumları ve üye devletleriyle birlikte, dünyanın en büyük donörü konumunda bulunması nedeniyle söz konusu boşluğu doldurabilecek en güçlü aktörlerden biri olarak öne çıkmıştır. Nitekim AB, uluslararası literatürde sıklıkla “dış yardım süper gücü” (aid superpower) olarak tanımlanmakta ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in, AB’nin dünya çapında en büyük insani yardım sağlayıcısı olduğuna ve kalkınma işbirliğinde öncü rolüne sıklıkla yaptığı vurgu, bu algıyı pekiştirmektedir. Bu çalışma, Avrupa Birliği’nin “dış yardım süper gücü” olarak tanımlanmasının geçerliliğini sorgulamakta; ayrıca ABD ve Birleşik Krallık’ta son dönemdeki dış yardım kesintileri ve dış yardım karşıtı söylemlerin yarattığı liderlik boşluğunu AB’nin doldurma potansiyelini değerlendirmektedir.
Keywords : Avrupa Birliği, Dış Yardım, Kalkınma İşbirliği, Küresel Avrupa, Küresel Geçit

ORIGINAL ARTICLE URL