Konya ilinde PM10 ve SO2 kirleticilerinin zamansal ve mekânsal değişimi ile PM10 maruziyetine bağlı sağlık risk değerlendirmesi

Bu çalışma, 2019–2021 yılları arasında Konya ilinde PM10 ve SO2 kirleticilerinin zamansal ve mekânsal değişimini analiz etmiş; ayrıca PM10 maruziyetine bağlı sağlık etkilerini Dünya Sağlık Örgütü’nün AirQ+ modeli aracılığıyla nicel olarak değerlendirmiştir. PM10’un yıllık ortalama konsantrasyonu 45.7 ile 54.6 µg m-3 arasında değişmiş olup, tüm yıllarda WHO’nun önerdiği yıllık sınır değerin (15 µg m-3) oldukça üzerinde seyretmiştir. SO₂ düzeyleri ise özellikle 2021 yılında artış göstermiştir. Mekânsal analiz sonuçları, her iki kirleticinin de kentsel merkezlerde ve düşük hava sirkülasyonuna sahip bölgelerde yoğunlaştığını ortaya koymuştur. AirQ+ analizleri doğrultusunda, PM10 maruziyetine bağlı mevsimsel atfedilebilen ölüm sayısı 788 ile 2,861 kişi arasında hesaplanmış; en yüksek değer 2021 sonbaharında, ortalama PM10 konsantrasyonunun 55.4 µg m-3 olduğu dönemde gözlenmiştir. Bulgular, PM10 kirliliğinin mevsimsel ve bölgesel düzeyde belirgin farklılıklar gösterdiğini ve bu değişimin sağlık etkileri üzerinde doğrudan etkili olduğunu ortaya koymuştur.