Shamsuddin Khakimov’un Mealinde Müteşabih Kavramların Mezhebî Açıdan İncelenmesi (Haberî Sıfatlardan “istivâ” (ٱسْتَوَى) Kavramının Özelinde)

Authors : Nazokat Murat Kyzy, Mürsel Ethem

Pages : 641-657

Doi:10.56574/nohusosbil.1821231

View : 86 | Download : 106

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Kırgızistan’da dinî hayat yeniden canlanmıştır. Ancak bağımsızlığın ilk yıllarında mezhebî faaliyetlerin yeterince denetlenememesi, farklı dinî akımların kontrolsüz bir şekilde ülkeye girişine ve yayılmasına zemin hazırlamıştır. Devlet, bu durumu telafi etmek için dinî alanı düzenlemeye yönelik resmî ve kurumsal adımlar atmıştır. Buna rağmen ülkede dinî anlayış çeşitliliği ve bazı tartışmalar hâlen devam etmekte. Resmî düzeyde Hanefî-Mâturîdî çizgi benimsenmekle birlikte, XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Hicaz’da ortaya çıkan ve XX. yüzyılın son çeyreğinden itibaren etkisini arttırarak gündemde yer alan Yeni Selefî akımının (Neo-Selefilik) tesirleri de gözlemlenebilmektedir. Bu durum, halk arasında inanç ve ibadet biçimlerinde farklılıkların doğmasına ve zaman zaman görüş ayrılıklarının yaşanmasına yol açmış durumdadır. Dinî hayatın doğru şekillenmesinde en temel kaynak olan Kur’ân-ı Kerîm, bu bağlamda belirleyici bir rol üstlenmektedir. Sovyet dönemi öncesinde Kırgızca Kur’ân mealleri bulunmamaktadır. Bugünkü Kırgızistan sınırları içerisinde bu alandaki çalışmalar, bağımsızlıktan sonra başlayarak gelişim göstermiştir. Günümüzde ise hem meal faaliyetlerinin, hem de akademik dinî çalışmaların yeniden ivme kazandığı görülmekte. Ayrıca ülkede yayımlanan dinî eserler, Din İşleri Yönetmenliği gibi resmî kurumların denetiminde, halkın dinî değerleri ve yerel gelenekleriyle uyumlu biçimde neşredilmektedir. Aksi durumda, söz konusu eserlerin yayınlanmasına izin verilmemekte ve okunması yasaklanmaktadır. Bu çalışmada, Kırgızistan’daki dinî çeşitliliğin hissedildiği güncel ortamda, Shamsuddin Khakimov’un Iyık Kur’ân (Ayattarının Mânilerinin Kotormosu Kırgız Tilinde) mealinde özellikle “istivâ” kavramını nasıl aktardığı incelenmiştir. Diğer haberî sıfatlara yalnızca genel eğilimi belirlemek amacıyla sonuç kısmında kısaca bakıldı ve mütercimin lafzı koruyan, ancak teşbih ve te’vile başvurmayan bir yöntem benimsediği tespit edilmiştir. Bu sonuç, Kırgızca meallerde inanç alanını etkileyen kavramların tercümesinde ilmî ehliyet, mezhebî bilinç ve kelamî hassasiyetin zorunlu olduğunu göstermektedir.
Keywords : Tefsir, Kur'ân Meali, Kırgızistan, İstivâ, Sıfatlar, Mezhebî Eğilimler

ORIGINAL ARTICLE URL