OECD ÜLKELERİNDE DOĞUMDA BEKLENEN YAŞAM SÜRESİNİN BELİRLEYİCİLERİ: EKONOMİK, SAĞLIK VE ÇEVRESEL FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ

Authors : Mustafa Uzan, Adnan Karaıbrahımoglu

Pages : 1153-1167

Doi:10.52122/nisantasisbd.1748907

View : 34 | Download : 62

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, OECD ülkelerinde doğumda beklenen yaşam süresini (DBYS) etkileyen başlıca ekonomik, sağlık sistemi ve çevresel faktörleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Analiz, kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH), kamu sağlık harcaması, sağlık harcamalarının GSYİH içindeki oranı, hava kirliliğine maruz kalan nüfusun oran (PM2.5) ve 65 yaş üstü nüfus oranı değişkenlerine odaklanmaktadır. Araştırmada kesitsel analiz deseni benimsenmiş ve 2021 yılına ait OECD ve Dünya Bankası verileri kullanılmıştır. 38 ülkeye ait veriler SPSS 26 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Öncelikle betimleyici istatistikler ve Pearson korelasyonları hesaplanmış; ardından çoklu doğrusal regresyon ve ikili lojistik regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Kişi başına düşen gelir düzeyinin DBYS üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi saptanmıştır (p<0.01). Kamu kişi başı sağlık harcamasının ise beklenmedik şekilde negatif yönlü ve anlamlı etkisi bulunmuştur (p<0.05). Sağlık harcamalarının GSYİH oranı pozitif ancak anlamlılık sınırında kalmıştır. Hava kirliliği ve yaşlı nüfus oranı değişkenlerinin etkileri anlamlı bulunmamıştır. Yaşam süresi yalnızca harcama miktarıyla değil, sağlık sistemlerinin yapısı, hizmet kapsayıcılığı ve kaynak verimliliğiyle şekillenmektedir. Ekonomik refah, yaşam süresini artıran temel belirleyici olarak öne çıkmaktadır. Politika yapıcıların sağlık sistemlerinin organizasyonel etkinliğine ve önleyici sağlık hizmetlerine odaklanmaları gerekmektedir.
Keywords : doğumda beklenen yaşam süresi, sağlık harcamaları, hava kirliliği, oecd, sağlık ekonomisi

ORIGINAL ARTICLE URL