ANTİK BİR YERALTI ŞEHRİNDE AKUSTİK VE İŞİTSEL DENEYİM: DERİNKUYU YERALTI ŞEHRİ

Authors : Sezin Nas, Saadet Aytıs, Konca Saher

Pages : 1184-1191

Doi:10.52122/nisantasisbd.1766102

View : 66 | Download : 61

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Sesler mekanların kimliğinin bir parçasını oluşturmakta ve fiziksel çevrenin bir bileşeni olarak tanımlanmaktadır. Literatüre bakıldığında yeraltı şehirlerinin özelinde jeolojik ve yapısal çalışmalar yürütülmüş olsa da fiziksel çevrenin önemli bir yönü olan iç mekân akustiğine ilişkin araştırmaların eksik olduğu görülmektedir. Oysaki, yeraltı şehirleri görsel kimliklerinin ötesinde, barındırdıkları akustik özelliklerle de mekânsal hafızanın önemli bir parçasını oluşturur ve bu yönüyle de araştırılmaları önemlidir. Bu bağlamda, Kapadokya bölgesinde yer alan Derinkuyu Yeraltı Şehri hem tarihsel hem de mekânsal özellikleriyle işitsel açıdan özgün bir araştırma sahası sunmaktadır. Bu çalışma, Derinkuyu’nun akustik kimliğini çok boyutlu bir yaklaşımla incelemekte ve doktora çalışması kapsamında yürütülen bir saha araştırmasının ön bulgularını ortaya koymaktadır. Araştırmada, sekiz katlı bu yeraltı kompleksinde yer alan üç farklı iç mekân tipolojisi mimari, ölçüm ve deneyim boyutunda analiz edilmiştir. Alan üzerinde gerçekleştirilen reverberasyon süresi ölçümleri ve duyusal gözlemler aracılığıyla, mekânsal hacmin ve fonksiyonel kullanımın sesin algılanmasına olan etkisi değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Derinkuyu’nun yalnızca görsel değil aynı zamanda işitsel bir kültürel miras alanı olarak da değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, akustiğin mekân kimliği üzerindeki rolü vurgulanmakta ve tarihî yapıların korunmasında işitsel çevrenin dikkate alınmasının gerekliliği vurgulanmaktadır.
Keywords : Derinkuyu Yeraltı Şehri, Akustik miras, Tipolojik analiz, İşitsel deneyim, Reverberasyon süresi

ORIGINAL ARTICLE URL